المحقق النراقي
129
خزائن ( فارسى )
و امّا امام حسن عسكرى ( عليه السّلام ) را زياده از يك پسر عاليمقدار به نظر نرسيده . حروف بيست و هشت گانه ابجد * فائدة : بدانكه حروف بيست و هشت گانهء ابجد بر سه قسم است : اول مسرورى و آن دو حرفى بود و مجموع آن دوازده حرف است . و دويّم ملفوظى و آن سه حرفى بود كه آخرش حرف اول نباشد و آن سيزده حرف است . و سيم ملبوبى و آن سه حرفى بود كه آخرش حرف اول باشد و آن سه حرف است و اينها را مكتوبى نيز گويند « 1 » . « شعر مشكل » دى بر سر گور ذله غارت كردم * مر پاكانرا جنب زيارت كردم كفّاره آنكه روزه خوردم رمضان * در عيد نماز بىطهارت كردم بدانكه « دى » عبارتست از زمان ماضى و « گور » عبارتست از بدن انسانى كه روح و قواى نفسانيه در آن مخفى هستند و مراد به « ذله » قواى مذكوره است كه منشأ خصال رذيله است و غارت كردن عبارت است از دست برداشتن از قواى مذكوره يعنى ترك خواهشها
--> ( 1 ) - آنچه كه مرحوم متأله سبزوارى در حاشيه منطق منظومه آورده ملبوبى اينجا را بمعنى مسرورى دانسته و مسرورى را بمعنى ملبوبى و كلامش اينست : الملفوظى هو الحرف الذى يتلفظ فى اسمه بثلاثة احرف ولا يكون أوله عين آخره كالالف و الجيم و نحوهما . و المسرورى ان يكن كذلك الا ان اوله عين آخره و هو الميم و النون و الواو و تركيبها نمو و يقال لها الحروف المستديرة أيضاً . و الملبوبى هو الحرف الذى يتلفظ فى اسمه بحرفين كالباء و الناء و نحوهما و تسمى الحروف العلية أيضاً الخ . و در فائدهء سوم مقدمه برهان قاطع لغت فارسى نيز مطابق با آنچه نراقى آورده مىباشد و ظاهراً از ناسخ در حاشيه منظومه اشتباه و سهوى شده .