احمد مجاهد

مقدمه 40

جوحى ( فارسى )

نزديك‌تر است چون كه كمّيت حكايات تركى بر عربى غلبه دارد . از نامى هم كه مؤلف بر پشت كتاب خود گذاشته است : « نوادر الخوجه نصر الدين افندى جحا الرومى » ، كه تلفيق از سه واژهء : خوجه كه معرّب خواجهء فارسى است ، افندى تركى است ، نصر الدّين عربى است ، جمع سه فرهنگ فارس و ترك و عرب در كتاب مشاهده مىشود . انگيزهء تأليف كتاب ملّا نصر الدّين اللّه اعلم . ما كه در ذهن و فكر و ضمير مؤلف نبوديم تا بدانيم كه انگيزهء او از تأليف كتاب چه بوده ، و هيچ‌گونه اسم و رسم و نشانى هم از او موجود نيست تا از روى آن نشانىها بتوانيم داورى كنيم ، امّا از قرينه‌اى كه در ايران از مؤلف ملا نصر الدين موجود است ، مىتوانيم بگوييم كه مؤلف اوليهء آن نيز در مصر چنين بوده است . همان‌طور كه گذشت ، نخستين چاپ كتاب ملا نصر الدين به عربى در مصر در سال 1278 ق / 1860 م ، در قطع جيبى شامل 234 حكايت ، و به تركى در تركيه در سال 1253 ق / 1837 م ، شامل 125 حكايت ، انجام گرفته است ، و نخستين ترجمهء آن بعد از 21 سال در ايران در سال 1299 ق / 1881 م ، در قطع جيبى شامل 217 حكايت ، انجام پذيرفته است . شادروان [ حاج ] محمد رمضانى صاحب كتاب فروشى خاور ( كلالهء خاور ) بعد از گذشتن 56 سال از نخستين ترجمهء كتاب ملّا نصر الدّين به فارسى و چاپ‌هاى متعدد آن ، كتاب ملّا نصر الدّين خود را در سال 1315 خ / 1355 ق / 1936 م ، در قطع رقعى ، مصور ، شامل 593 حكايت چاپ كرد . كه مدت 65 سال است كه هرچه ملّا نصر الدّين در ايران چاپ مىشود برگرفته از ملّا نصر الدّين اوست . انگيزهء شادروان [ حاج ] محمد رمضانى از چاپ كتاب ملّا نصر الدّين چه بود ؟ هرچه بود ، مشابه همان انگيزه براى نخستين مؤلف كتاب ملّا نصر الدّين در مصر مىباشد . نگارنده را با مرحوم رمضانى آشنائى نزديك بود و آنچه را كه در زير مىنويسم خود با چشم خود ديده بودم .