احمد مجاهد

مقدمه 38

جوحى ( فارسى )

شخصى به نام ملّا نصر الدّين در هيچ متن خطّى و قديمى ديده نشده است ، حتّا يك حكايت به نام ملّا نصر الدّين در متون ادب عرب و فارس و ترك نيامده است ، و همچنين است هيچ نسخهء خطّى به نام ملّا نصر الدّين در فهرست هيچ كتابخانه‌اى در دنيا ديده نشده است . اگر محققّان تركيهء امروز توانستند يك حكايت از ملّا نصر الدّين از يك صد و چهل و پنج سال جلوتر كه تاريخ اولين چاپ خوجه نصر الدّين به عربى در مصر است ( 1278 ه ق ) يا 170 سال پيش كه چاپ نخستين كتاب خوجه نصر الدين به تركى در تركيه است ( 1253 ق ) نشان بدهند ، اينجانب تمام حق تأليف اين كتاب را به عنوان جايزه به ايشان اهداء مىكنم . در 145 يا 170 سال پيش تركان عثمانى حكاياتى كه در متون ادب عرب به مقدار فراوان در باب جحا و ساير گولانى و مغفّلان و ساده‌لوحان و هالويان عرب آمده بود ، و همچنين مقدارى در متون فارسى ، گردآوردند ، و با افزودن حكاياتى ديگر از خود ، مجموعه‌هايى به نام‌هاى : نوادر نصر الدّين الرّومى المشهور بجحا ، نوادر الخوجه نصر الدين افندى جحا الرّومى ، نصر الدّين خوجا ، لطايف خوجا نصر الدّين ، تفكّرات خوجا نصر الدّين ، قصّه‌هاى خوجا نصر الدّين و . . . ترتيب دادند . آن بقعهء نصر الدّين كه در شهر آق شهر با تاريخ 386 ه ، و جملهء روى قبر : « هذه التّربة المرحوم المغفور المحتاج الى رحمة ربّه الغفور ، نصر الدّين افندى روضه ، فاتحه 386 ه » ، سراغ مىدهند ، و بعد ديدند كه با ادعاى ديگرشان كه خوجه نصر الدين را معاصر چنگيز و تيمور معرفى مىكنند تطبيق ندارد ، آمدند و گفتند كه حكاك اشتباه حك كرده است و صحيحش 683 ه است و بين خودشان هم بر سر اين تاريخ نزاع هست و سندى هم ندارند ( ص 318 كتاب حاضر ) ، هيچ ربطى به ملّا نصر الدّين صاحب اقوال و حكايات ندارد ، و نظير امام‌زاده نصر الدّين‌هايى است كه در كوچه و پس كوچه‌هاى شهرها و دهات ايران به تعداد زياد ديده مىشود . آن حكايت‌هايى از خوجه نصر الدّين كه با چنگيز و تيمور جعل كرده‌اند و بيان مىدارند ، علاوه بر اين‌كه هيچ سندى در دست ندارند ، خوانندگان محترم مىتوانند با مراجعه به فهرست موضوعى آخر كتاب در ذيل چنگيز و تيمور ، ملاحظه كنند كه اين خونريزان بنام تاريخ كه جز قتل و آدم‌كشى از اين‌ها حكايت ديگرى روايت نشده