احمد مجاهد

مقدمه 19

جوحى ( فارسى )

اين حكايت را بعينه در محاضرات الأدباء ، ج 1 ص 336 ، [ و نوادر قزوينى ، ص 83 ] ، مىبينيم كه : عمارة بن عقيل بد صورت بود . گفت : زنى جميله بخواهم تا در فرزند فطنت من و حسن صورت زن مجتمع باشد . فرزندى بياورد حماقت مادر و قبح منظر پدر در او مجتمع بود . « همچنين بعضى نوادر كه از هاول جلاس ( جحاى آلمانى ) كه در قرون وسطا بوده است نقل مىكنند ، مطابقت دارد با آنچه از لقمان حكيم و جحا ( خوجه نصر الدين رومى ) نقل شده است ( حكايت 597 ) . و نيز ، حكايتى را كه از نويسندهء فرانسوى رابيليه « 1 » ، در مجلهء المصوّر ، شمارهء 1542 ، مورخ 30 آوريل 1954 ، ص 54 ، نقل شده ، مطابقت دارد با آنچه از جحا نقل شده است . « علاقه به شنيدن نوادر تا حدّى بود كه بعضى براى اطلاع از آن بذل مال مىكردند . آورده‌اند كه يحيى بن زياد فرّاء ، امام كوفيان در نحو و لغت و ادبيات و معروف به امير المؤمنين نحو و متوفّاى 207 ه ، گفته است كه : من براى فراگرفتن نوادر پيش ابن درّاج طفيلى « 2 » رفتم و با او قرار گذاشتم كه در ازاى هر سى نادره كه بگويد يك درهم بدهم ، و اگر نادرهء خنكى گفت به حساب نياورم . گفت : اگر نادرهء خوب مىخواهى ، هر ده نادره به يك درهم . ( التطفيل ، ص 63 ) . « و همچنين براى تعليم هزل ، حلقه‌هاى درسى بود كه در آن معلّمانى تعليم طنز و هزل مىكردند . از آن جمله ، روايت ابو العبر هاشمى « 3 » متوفّاى 250 ه ، است .

--> ( 1 ) . رابله : RABOLE , RABELAIS , FRANCOIN . نويسنده و بشردوست فرانسوى و متوفاى 1553 م . ( 2 ) . اين درّاج طفيلى . نگا : تعليقات آخر كتاب . ( 3 ) . ابو العبر هاشمى . محمد بن احمد ، نديم و شاعر و اديب و حافظ قصه‌ها و سرگذشت‌ها و از اهل بغداد . جحظه گفته است : حفظ كننده‌تر از او و شاعرى بهتر از او نديدم . صناعتى در دنيا نبود مگر اين‌كه آن را با دست خودش ياد گرفت . كتاب‌هايى نوشته ، از آن جمله : جامع الحماقات و حاوى الرّقاعات . دهن دريدهء هزّالى بود . يك بار مأمون او را حبس كرد و