عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
496
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
مطر الرّبيع . روستاييان گويند : باران بهارى سراسر آبست « 1 » يعنى سراسر سود و بركت است و اين از آن روى است كه آب مايهء زندگى هرچيز است و به باران بهارى است كه زمين مرده زنده گردد و اگر بخشى از باران فصلهاى ديگر هدر مىرود امّا قطرهاى از باران بهارى هدر نمىرود . شاعر براى نوشندهء دوانيكو گفته : و جال نفع الدّواء فيك كما * يجول ماء الرّبيع فى الغصن « 2 » مطر مصر . چيزى سودمند را - كه زيان رساند - به باران مصر مانند كنند ؛ زيرا از بديهاى مصر اين كه آنجا باران نمىبارد ، و چون باران ببارد مردم ، آن را سخت ناخوش دارند . خداوند فرموده : « وَ هُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ » « 3 » و مراد از بشارت ، باران است . و اين رحمت و بركتى است كه خداوند براى مردم مىفرستد و آنها آن را ناخوش دارند و آن باران با آنها ناسازگار است و كشت آنها با آن باران نمىبالد . جاحظ گويد : هر گاه در مصر سه روز پياپى باد « مريسيّه » يعنى باد جنوب بوزد ، مردم حنوط و كفن بخرند و يقين دارند كه بيمارى همگانى شايع خواهد شد . مطمح النّسر . ابن الرومى مطمح و نظرگاه بلند كركس را با شنا كردن ماهى در دريا به زيبايى جمع آورده و گفته : أنظر إلى الدّهر هل فاتته بغيته * فى مطمح النّسر أو فى مسبح النّون يعنى : روزگار را بنگر كه آيا خواست او [ در كشتن و نابود كردن موجود است ] - در اوج گرفتن كركس يا در شنا كردن ماهى [ در زير دريا ] از دست او در مىرود ؟ ! مطيّة الجهل . جوانى را مركب نادانى خواندهاند و ابن عبّاس در تفسير آيهء « إِذْ أَنْتُمْ جاهِلُونَ » « 4 » چنين گفته . سفيان نيز از زبان حسن « جاهلون » را « جوانان »
--> ( 1 ) - متن : چاپ قاهره : مطر الربيع مأكلة اى نفع كلّه . و متن حاضر : مطر الربيع ماء كلّه اى نفع كلّه ( م . ) . ( 2 ) - متن : فى المطر . ضبط ابراهيم صالح را برگزيديم . ( م . ) ( 3 ) - سوره اعراف ، 57 . ( 4 ) - سوره يوسف ، 89 .