عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
347
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
طيلسان ابن حرب . محمد بن حرب به حمدونى ردائى بسيار پاره و فرسوده بخشيده بود . و حمدونى سخن ابو حمران سلمى را دربارهء رداى خود از برداشت كه گفته بود . يا طيلسان أبى حمران قد برمت * بك الحياة فما تلتذّ بالعمر فى كلّ يوم له رفا « 1 » يجدّده * هيهات ينفع تجديد مع الكبر إذا ارتداه لعيد او لجمعته * تنكّب الناس لايبلى من النّظر يعنى : اى رداى ابو حمران زندگانى از دست تو به ستوه آمد ، تو از عمر چه لذتى مىبرى هر روز او پارههاى آن را از نو مىدوزد امّا با اين پيرى و سالخوردگى هرگز اين پاره دوزيها سودى نخواهد بخشيد در روز عيد يا جمعه چون آن را به تن مىكند ، از مردم كناره مىگيرد تا مباد از نگاه مردم فرسودهتر شود بدين جهت ابن حرب با پيروى از ابو حمران و با مضامين تازهاى نزديك به دويست قطعه در وصف طيلسان سرود كه هيچ كدام از آنها از مضمون بديع خالى نيست ، و بدين ترتيب طيلسان پهنهء تجلى شعر او و مانند « حمار طياب » و « شاة سعيد » ، و « ضرطة وهب » و « أير ابى حكيمه » ، در كهنگى و فرسودگى مورد مثل گرديد . نمونهاى از اشعار كم مانند وى - كه از آيات قرآن نيز بهره برگرفته - چنين است : يابن حرب كسوتنى طيلسانا * أمرضته الأوجاع فهو سقيم « 2 » و إذا مارفوته قال سبحا * نك محيى العظام وهى رميم ! « 3 » يعنى : اى ابن حرب مرا ردايى پوشاندى كه سالم و بسامان نبود و دردها بيمارش كرده بود و چون آن را وصله و پينه مىكردم زبان گشود كه : پاكا تو كه استخوانهاى پوسيده را زنده مىگردانى ! و نيز : فيما كسا نيه ابن حرب معتبر * فانظر اليه انّه إحدى الكبر « 4 »
--> ( 1 ) - ضبط ابراهيم صالح : فى كلّ يومين رفّاء ( م . ) . ( 2 ) - تضمين آيه 145 صافات . ( م . ) ( 3 ) - تضمين آيه 78 يس . ( م . ) ( 4 ) - تضمين آيه 35 مدثر . ( م . )