عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

240

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

زيان مىكند در مثل گويند « راكب اثنين » . شاعر گفته : اضحى حريث أدام الله صرعته * كراكب اثنين يرجو قوّة اثنين حتّى اذا أخذا فى حال شوطهما * تفرّقا فهو فى بين الطريقين طال الزّمان و لم يظفر بحاجته * كذاك حال الذّى يدعو الهين يعنى : خداوند حال حريث را بر دوام دارد كه چون راكب اثنين است كه نيروى هر دو مركوب را اميد بسته . امّا چون آن دو روى در دويدن نهادند از هم جدا گشتند و حريث در ميانهء دو راه بماند . روزگار دير يازيد و او به هيچ خواستهء خويش دست نيافت ، حال كسى كه دو خدا را بخواند چنين باشد . راكب الاسد . كسى را كه بترسد به « سوار شير » مثل زنند . يكى از حكيمان گفته : همدم پادشاه چون سوار بر شير است مردم از او مىترسند در حالى كه او خود به جهت مركب خويش بيش از همه ترسان باشد . راكب الفيل . بحترى اين سخن شاعر را شنيد كه : و مغنّ يتغنّى * بطعام و شراب فاذا رمنا سكوتا * فبمال و ثياب يعنى : مغنّى [ بد آوازى ] كه در برابر خوراك و شراب آواز مىخواند ، چون خواستيم كه دم فرو بندد ناگزير مالى داديم و جامه‌اى . بحترى گفت اين ، مثال آن كسى است كه به دانگى سوار فيل شود و به درهمى خواهد كه پايينش آورند . رايات الدّيلم - سهام الترك . رأى النساء . در سستى و ناراستى به انديشهء زنان مثل زنند ؛ و از آن روى پيامبر ( ص ) فرموده : « شاوروهنّ و خالفوهنّ » و نيز گفت : « ذلّ من أسند أمره الى رأى امرأة » و شاعر گفته : شيئان يعجز ذو الرّصانة عنهما * رأى النّساء و إمرة الصّبيان امّا النساء فميلهنّ إلى الهوى * و أخو الصّبا يجرى به غير عنان