عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

91

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

گويند يحيى بن خالد و ابن مقفّع هر كدام به آتشكده گذر كردند و هر دو اين دو بيت را خواندند و دو بيت از قصيدهء بلندى است كه امير السيد - خداوند همواره او را يارى كناد - آن را از آغاز تا انجام بر من خواند . . . بيت العنكبوت . در سستى به تار عنكبوت مثل زنند . خداوند فرموده : « كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً وَ إِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ » « 1 » و اين سستى خانه‌اش نشان ناتوانى اوست و براستى سست‌تر از آن نيست كه خداوند با صفت « سست‌ترين خانه » ياد كرده . شاعر گفته : انّما الدّنيا عناء * ليس للدّنيا ثبوت انّما الدّنيا كبيت * نسجته العنكبوت يعنى : دنيا يكسره رنج است ، آن را پايدارى و ثباتى نيست ، راستى كه دنيا مانند لانه‌اى است كه تار تنك تنيده باشد . بيت القصيدة . در فزونى بخشيدن بخشى از چيزى را به تمامى آن ، آن را به بيت القصيده مانند كنند ، همان گونه كه گويند : فلان يكه سوار لشكر است و اول جريده است و شاه بيت قصيده . متنبّى گفته : ذكر الأنام لنافكان قصيدة * أنت البديع الفرد فى ابياتها يعنى : مردم را پيش ما به عنوان قصيده ياد كردند ، در اين صورت تو يگانه بيت و شاه بيت آن قصيده هستى . بيت اللّه . همان گونه كه مردم مكّه را « اهل اللّه » گفته‌اند و حاجيان را « زوّار اللّه » ، كعبه را نيز خانهء خدا گفته‌اند كه خداوند آن را جاى گرد آمدن مردم گردانيده و جاى فرود آمدن براى ابراهيم خليل ، و جايگاه براى اسماعيل ذبيح ، و قبله براى خاتم پيامبران ( ص ) و كعبه براى امّت او كه بهترين امّتهاست . عربها در جاهليّت به جهت حرمت كعبه بناى چهارگوش نمىساختند و به بيت اللّه

--> ( 1 ) - سوره عنكبوت ، 41 .