و معلوم و هويدا است كه به اين قدر و به اين ميزان براى همه‌كس و در همه‌جا و در همه حال ممكن است و مىرسد و چون‌كه خداوند ، كه خالق همه است ، به اندازه و به قدر آن‌ها تقديرى در معيشت و ارزاق ايشان نموده است و لا محاله خواهد رسيد و كسى حاجب و مانع آن‌قدر نمىتواند شد و در اين وقت به عزت قناعت مىرسد و از ذلت طمع نجات مىيابد و در دار دنيا و آخرت صاحب راحت و مستحق كرامت و رحمت خداوند مىگردد . و حديث « عزّ من قنع و ذلّ من طمع » « 1 » و حديث « رحم اللّه امرءا عرف قدره و لم يتعدّ طوره » « 2 » اشاره به اين طريقه است . پس اقتصاد نمودن در معيشت ، اصل و عمده است در تحصيل نمودن ملكهء عفّت و خصلت قناعت . و مراد از رفق در انفاق و ترك خرقى كه در احاديث رسيده است گرفتن و لازم داشتن همين طريقه است . و پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله فرموده است كه فقير نمىشود كسى كه اقتصاد در معيشت نمايد . « 3 » و فرموده است ايضا كه سه چيز است كه از جملهء منجيات است : يكى خشيت خداوند در سرّ و علانيه ، و يكى ديگر قصد و ميانه‌روى كردن در حال غنا و فقر ، و يكى ديگر عدل نمودن در حال رضا و غضب . « 4 » و فرموده است ايضا كه اقتصاد در معيشت و حسن هدى و سمت ، جزيى است از بيست و هفت جزء از اجزاى نبوّت « 5 » و فرموده است ايضا كه « التّدبير نصف المعيشة » « 6 » ، و فرموده است ايضا كه كسى كه اقتصاد نمايد خدا او را غنى مىكند ، و كسى كه اسراف و تبذير نمايد خدا او را فقير مىنمايد ، و كسى

--> ( 1 ) . خوانسارى ، غرر الحكم ، ج 4 ، ص 474 ، رقم 6665 ، ولى جملهء « و ذلّ من طمع » در غرر الحكم ، ج 5 ، ص 451 ، رقم 9129 ، اين‌طور آمده : « من طمع ذلّ و تعنّى » . ( 2 ) . همان ، ج 4 ، ص 42 ، رقم 5204 . ( 3 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 102 ، ح 409 ( در اين مصدر ، حديث از امام هفتم مىباشد ) . ( 4 ) . كنز العمال ، ج 15 ، ص 821 ، رقم 43263 ؛ اين حديث در بسيارى از منابع اهل سنت آمده است . ( 5 ) . احياء علوم ، ج 3 ، ص 241 ؛ محجة البيضاء ، ج 6 ، ص 55 ؛ اين حديث در بعضى از كتب اهل سنت آمده ، منتهى با مقدارى فرق . در بحار الأنوار ، ج 58 ، ص 178 هم اين حديث آمده ، ولى در آن‌جا « خمسة و عشرين » . ( 6 ) . احياء علوم ، ج 3 ، ص 241 و المحجة البيضاء ، ج 6 ، ص 55 ، همين‌طور آمده ، ولى در غرر الحكم ، ج 1 ، ص 151 ، رقم 566 اين‌طور آمده : « التدبير نصف المعوبة » و در بعضى از مصادر ديگر شيعه اين‌طور آمده : « التدبير نصف العيش » و در بعضى ديگر « التدبير نصف المعيشه » آمده است .