عمل و امتثال امر و مضامينى كه آن جناب در عهدنامه مقرر داشته‌اند ، بنمايد ، هرآينه در امر سياست و سلطنت ، نايب خاص آن جناب خواهند بود . لكن از آن‌جايى كه سابقا دانسته شد كه منصب امامت امام مركّب است از علم و سيف ، و در نايب او ايضا بايد كه هردو جزء باشد و در مالك نيز هردو صفت موجود بود و از اين سبب است كه در خطابات عهدنامه ، اوامرى كه متعلق به علم و سيف است ، هردو مذكور است . - چنان‌كه بعد از اين در ضمن ترجمهء آن معلوم خواهد شد - پس در اين زمان‌ها كه علم و سيف از يكديگر جدا شده‌اند و علم در علما و مجتهدين و سيف در رؤسا و سلاطين قرار گرفته است ، هرآينه خطاباتى كه در آن عهدنامه ، تعلق به ركن علمى و به احوال علما دارد ، توجه آن‌ها به مجتهدين و اهل علم خواهد بود و خطاباتى كه تعلق به ركن سيفى و امر سلطنت و سياست و نظام دارد ، توجه آن‌ها به پادشاهان و سلاطين خواهد بود . و چنان‌كه ذكر شد سلاطينى كه عمل به مضامين آن‌چه متعلق و متوجه به ايشان است بنمايند ، البته نايب خاص امامند ، همچنان‌كه مجتهدينى كه عمل به مضامين آن‌چه متعلق و متوجه به ايشان است بنمايند ، البته ايشان نيز نايب خاص امام خواهند بود و اين عهدنامه دليل نيابت خاصهء فريقين مىباشد و ايشان را همين فخر و عزت و عظمت و شرافت كافى و وافى است . و مخفى نماناد كه نيابت خاص را دو معنى مىباشد : يكى خاص به شخص ، و ديگرى خاص به عمل . و خاص به شخص از جهت خطاب و التفات ، اشرف است از عام در عمل از جهت غياب . و عام در عمل از جهت عموم ، اشرف است از خاص به شخص از جهت خصوص . و بدان‌كه علو مرتبه و رفعت قدر و جلالت و عظم منزلت مالك در نفس الامر و در نزد آن جناب بسيار بوده است و از جملهء اعاظم اصحاب آن حضرت است و در نصرت و نصيحت آن جناب به مرتبه‌اى بوده است كه آن حضرت خطاب به او نموده است و فرموده است كه « يا مالك كنت لى كما كنت لرسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله » « 1 » ؛ يعنى اى مالك !

--> ( 1 ) . اين جمله را صاحب قاموس الرجال در ج 7 ، ص 464 به ابن ابى الحديد نسبت داده با اندكى اختلاف ؛ عبارت چنين است : « قال عليه السّلام بعد موته : رحم اللّه مالكا و لقد كان لى كما كنت لرسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله » .