خود ، پس ايشان رستگارانند . و حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله فرمودند كه خداوند قسم ياد نموده است به عزّت و جلال خودش كه داخل نسازد در بهشت بخيلى را و داخل نسازد در جهنم سخى را « 1 » . و فرمودند ايضا كه سخا درختى است در بهشت كه شاخه‌هاى او سرازير شده است به سوى زمين ، پس هركس كه بگيرد يك شاخى از آن شاخه‌ها را البته مىكشاند او را به سوى بهشت « 2 » . و فرمودند ايضا كه خداوند خلق نفرموده است دوستان خود را مگر بر صفت سخا و حسن‌خلق « 3 » . و فرمودند ايضا كه دو خلق است كه خدا او را دوست مىدارد و آن ، سخا و حسن‌خلق است و دو خلق است كه خداوند او را مبغوض دارد و آن ، بخل و سوءخلق است « 4 » . خلاصه ، شرافت و فضيلت جود و سخاوت و رذالت بخل و لئامت ، اشهر و اظهر از اين است كه ذكر نموده شود ؛ و لكن بايد كه دانسته شود كه صفت جود و سخاوت عبارت است از عطيه و احسانى كه ابتدا و به غير از سؤال سائل و اظهار حاجت محتاج ، باشند كه اگر بعد از آن باشد آن را حيا گويند نه جود و سخا . اين است بيان ده خصلتى كه در تحت خصلت عفاف است موافق حديث سابق و جداول سابقه . و اما موافق بيان حكما ، پس ايشان در تحت خصلت عفّت دوازده خصلت دانسته‌اند : اول حيا است و آن انحصار نفس است در وقت مرتكب شدن قبايح از جهت خوف نمودن از مذمت . دويّم رفق است و آن را دماثت كه به معناى نرمى است ايضا مىگويند و آن ، حسن انقياد نمودن نفس است مر امور جميله را از روى طوع و تبرّع . سيّم حسن هدى است ، آن را حسن سمت كه به معناى طريقه است ايضا مىگويند و آن محبتى و رغبتى است و توقعى صادق كه حاصل مىشود مر نفس را در تحصيل نمودن و آراسته شدن به كمالات نفسانيه . چهارم مسالمه است ؛ و آن

--> ( 1 ) . تنبيه الخواطر ، ج 1 ، ص 180 . ( 2 ) . اصول كافى ، ج 4 ، ص 40 و 41 ، ح 9 ؛ إتحاف السادة المتّقين ، ج 8 ، ص 171 ؛ كنز العمال ، ج 6 ، ص 391 ، ح 16207 و 16208 با اختلاف ؛ احياء علوم ، ج 3 ، ص 243 ؛ محجة البيضاء ، ج 6 ، ص 59 و تنبيه الخواطر ، ج 1 ، ص 178 و 179 . ( 3 ) . تنبيه الخواطر ، ج 1 ، ص 178 ؛ المحجة البيضاء ، ج 6 ، ص 59 ؛ احياء علوم ، ج 3 ، ص 244 و الترغيب و الترهيب ، ج 3 ، ص 383 ، رقم 20 ، با مقدار كمى اختلاف . ( 4 ) . تنبيه الخواطر ، ج 1 ، ص 178 ؛ محجة البيضاء ، ج 6 ، ص 59 و 60 و احياء علوم ، ج 3 ، ص 244 .