المجمعة الثانية در بيان علم و طريقهء سياست مدن و آن‌چه متعلق به آن است ؛ و در آن چند تحفه است . تحفه : [ 1 ] ، [ ضرورت تشكيل حكومت ] سابقا دانسته شد كه سياست مدن ، عبارت است از تدبير و نظر نمودن در امر جماعات و اجتماعاتى كه بعد از هيأت اجتماعيهء منزل مىباشد ، بر وجهى كه مؤدى به صلاح امر معيشت و معاد همگى بوده باشد . و دانسته شد ايضا كه متكفّلان اين نوع از تدبير و صاحبان اين نوع از نظر ، حكام و سلاطين و پادشاهان مىباشند . پس بدان‌كه وجود حكام و سلاطين و پادشاهان ، لازم و واجب است ؛ زيرا كه مردمان و بنى نوع انسان در آراى خود مختلف و در عقول متفاوت مىباشند و دواعى افعال و غايات حركات ايشان در غايت اختلاف است و از براى هريك از آن‌ها در افعال و حركات خود ، مقصدى و غايتى غير از مقصد و غايت ديگرى مىباشد ، پس اگر آن‌ها به مقتضاى طبايع و مقاصد خود واگذارده شوند هرآينه يكديگر را مثل سباع برّ و ماهيان بحر مىدرند و به افساد و افناى يكديگر مشغول مىشوند و عالم را هرج‌ومرج و نظام را مختل مىگردانند ؛ پس بالضروره نوعى از تدبير مىبايد كه به واسطهء آن هر يكى را در منزلتى كه مستحق آن است وادارد و قانع گرداند و به حق خودش راضى سازد و دست تعدى و تصرف او را در حقوق و مراتب ديگران كوتاه كند و به شغلى