كه دل ايشان نازك‌تر و صبر آن‌ها كمتر است . « 1 » و در بعضى از اوقات با اطفال اطوار طفوليت و كوچكى را بنمايد . « 2 » و هرگاه كه آن‌ها را وعده به چيزى بدهند وفا به وعدهء خود البته بنمايد ؛ چون‌كه آن‌ها - چنان‌كه در حديث است - اين‌كس را رازق خود مىدانند . « 3 » و در هر وقت كه داخل خانه مىشوند يا آن‌كه از سفر مراجعت مىنمايند ، پس ايشان را به انواع تحف و هدايا ياد و شاد نمايند . « 4 » و بدانند كه فرزند و اولاد ، زياده بر آن‌كه حق تأديب و تدبير بر والدين دارند حق نفقه و اخراجات به طريق معروف و متعارف بر آن‌ها ايضا دارند ، خواه آن‌كه فرزندان بالغ و رشيد باشند يا صغير و سفيه باشند ، و لكن به شرط فقير بودن ايشان و غنى و مال‌دار بودن والدين . و سابقا دانسته شد كه در امر تدبير و تأديب و نفقه و اخراجات اولاد ، پدر بر مادر مقدم است . و بايد كه در جميع امور آن‌ها مدبر و كافل و مؤدب و رازق آن‌ها و خود را خداوند قادر قديم الاحسان و عميم النّعم و الامتنان را دانند و بينند و احسان خود را به اولاد از خود نبينند و بر آن‌ها منّت نگذارند تا آن‌كه از اهل توحيد و معرفت بگردند و به گنج سعادت ابديت برسند . آرى ، گنج سعادت ابدى معرفت بود اى دل * چو گنج يافته‌اى هان خموش باش « 5 » تحفه : [ 21 ] ، [ آداب حق‌گزارى و فرمان‌بردارى والدين ( ركن سيّم ) ] و اما طريق و نمونه رعيت‌دارى و حق‌گزارى و انقياد و فرمان‌بردارى مر والدين ، كه پدر و مادرى آن‌ها از وجود اولاد تحقق يافته است و ركن ششم از اركان منزل مىباشند ، پس آن است كه از مضامين و آدابى كه در خصوص رعيت‌دارى و تدبير و فرمان‌فرمايى در امر اولاد ذكر نموده شد ، معلوم مىشود كه والدين آيات الوهيت و

--> ( 1 ) . در مورد ابتداءيه اناث ، ر . ك : مكارم الاخلاق : ج 1 ، ص 476 ، رقم 1642 . ( 2 ) . اصول كافى ، ج 6 ، ص 49 و 50 ، ح 4 و من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 312 ، رقم 1510 . ( 3 ) . اصول كافى ، ج 6 ، ص 49 ، باب برّ الأولاد ، ح 3 . ( 4 ) . در مورد مسافرت كه هديه بياورد ، ر . ك : تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 303 ، رقم 278 . ( 5 ) . در ج 3 ، ص 1911 شرح غزل‌هاى عرفانى حافظ ، نوشتهء ابو الحسن عبد الرحمن ختمى آمده ، ولى در كتاب محمد قزوينى نيست .