جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
833
تحفة الملوك ( فارسى )
علامت ربوبيت خداوند تبارك و تعالى مىباشند و سبب ايجاد فرزند كه معناى الوهيت است و تربيت بدن و تأديب نفس آنكه معناى ربوبيت است شدهاند . پس ، بعد از حق خداوند بر اينكس هر حقى كه از براى خداوند بر بندگان مىباشد ، از وجوب انقياد و تعظيم و تسليم و صبر و رضا و طاعت و شكر بر نعمت و اجتناب از ترك حقوق و از معصيت و از كفران نعمت و طلب و تحصيل نمودن رضاى او ، همان حقها از براى والدين بر فرزند مىباشد . و از اين سبب است كه خداوند تبارك و تعالى احسان و اطاعت و شكر نمودن مر احسان ايشان را مقرون به بندگى و اطاعت و شكر خود گردانيده و فرموده است كه وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِيماً * وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً « 1 » ؛ يعنى و امر فرموده است پروردگار تو اى محمد ! آنكه عبادت و بندگى منماييد احدى را مگر خداوند و مگر بندگى و فرمانبردارى و احسان نمودن به والدين ، و اگر كه برسند در نزد تو به پيرى يكى از آنها يا هردو - كه غالبا آنوقت هنگام عجز و احتياج ايشان است به خدمت نمودن و اطاعت كردن تو مر ايشان را - پس مگو مر آن دو را اف و اظهار ضجرت و سامت و دلتنگى از آنها منما و آنها را دفع و منع از خود مكن و درشتى منما با آنها ، و بگو و تكلم بنما با آنها به كلام خوشى و گفتگوى نيكويى ، و پهن بنما و پايين بياور از براى ايشان بال مذلت و فروتنى كه از روى رحمت و عطوفت باشد ، و ايشان را دعا بنما و از براى ايشان از من طلب رحمت و آمرزش بكن و بگو : اى پروردگار من ! رحم بفرما و بيامرز پدر و مادر مرا ، چونكه بر من حق دارند و مرا در حال صغيرى و كوچكى تربيت دادند . و فرموده است ايضا كه وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلى وَهْنٍ وَ فِصالُهُ فِي عامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ « 2 » ؛ يعنى وصيت فرموديم ما انسان را به امر پدر و مادر او در حالتى كه مادر او حامله شده است به او در حالتى كه مشتمل بوده است بر ضعف و سستى و متحمل شده است ضعف و سستى را بر
--> ( 1 ) . إسراء : 23 و 24 . ( 2 ) . لقمان : 14 .