از آن‌ها به عضوى از اعضاى يكديگر جايز و مباح است « 1 » و به عضو خود يا به چيز ديگر كه غير از عضو يكديگر است حرام است « 2 » ؛ مثل حرام بودن مجامعت نمودن در حال حيض و نفاس و هر چهار به منزله زنا مىباشد « 3 » و اگر بنمايد هرآينه جميع آن‌ها موجب تعزير شرعى و دخول در حال حيض و نفاس به خصوصه باعث بر كفاره ، كه قدر آن دينارى در اول و نصف دينارى در وسط و ربع دينار در آخر آن است ، مىشود . و بعد از انقطاع از حيض و نفاس و قبل از غسل ايضا جماع ننمايد كه اقرب به نظافت و پاكيزگى است . و در مجامعت نمودن اعتدال حال و مزاج خود را مراعات نمايد ؛ يعنى آن‌كه در حال امتلا و خلأ معده مجامعت نكند كه در حال امتلا موجب ضعف هضم و پيدا شدن قولنج و ساير امراض ديگر و در حال خلأ موجب گداختگى و خشكى اعضا و بدن مىگردد ، بلكه مستحسن آن است كه مجامعت در حال اعتدال معده و بعد از هضم دويّم آن باشد و در حال اعتدال مزاج ، و بدن در حرارت و برودت و رطوبت و يبوست ايضا باشد نه در حال انحراف ميل آن‌ها تا آن‌كه به سبب جماع ، زيادتى در ميل آن‌ها حاصل نشود و افساد ننمايد . « 4 » پس چه بسيار اوقات است كه با وجود ميل و زيادتى حرارت تب دق عارض مىشود و با ميل برودت خصوصا با يبس دق شيخوخيت و پيرى عارض مىشود و بسا باشد كه موجب حدوث رعشه و رمد مىگردد . و در وقتى كه شهوت از روى تكلف و محركات خارجيه و بسيارى رياحى كه موجب نعوظ به غير شهوت است ايضا نباشد ، بلكه در وقت بسيارى منى و حصول شهوت قويه و صادقه باشد كه از علامات آن ، حصول خفّت و سبكى است كه بعد از فراغ به سبب استفراغ فضول و تنقيهء قلب و دماغ از بخارات سميّه كه به سبب احتباس منى متصاعد به آن‌ها شده است حاصل مىشود . و هم‌چنين مراعات اعتدال

--> ( 1 ) . در مورد استمنا و لذت بردن زن از بدن مرد ، ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 20 ، ص 110 و 111 ، باب 51 من ابواب مقدمات نكاح و آدابه . ولى استمنا مرد به وسيلهء زن روايتى پيدا نكردم . ( 2 ) . در مورد حرمة استمنا با خود ، ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 20 ، ص 352 به بعد ، باب 28 . ( 3 ) . شايد استفادهء در اين موارد از روايت اصول كافى ، ج 5 ، ص 540 و 541 ، باب الخضخضه و نكاح البهيمه ، ح 3 باشد . ( 4 ) . ر . ك : رساله ذهبيه ، ضمن مجموعه آثار ، ص 425 ، با اندكى اختلاف .