باشد هرآينه به سبب زوال و بىخيرى و بىبركتى آن قليل و اندك است ، چنان‌كه ديده شده است و مىشود . و اما طريقهء حفظ نمودن مال ، پس از براى آن ، اسباب ظاهرى و باطنى مىباشد . و اسباب ظاهريهء آن بر هيچ كس مخفى نيست و همگى بر آن عمل مىنمايند و مىدانند كه بايد هر مالى را در جايى كه لايق به آن و موجب تحفظ آن است قرار دهند . و راه مفاسد را از تلف و سرقت و خيانت و امثال اين‌ها بر او مسدود كنند . و همه‌كس را بر مال خود مطلع نسازند . و حديث « استر ذهابك و ذهبك و مذهبك » « 1 » مشهور است . و مادام كه مستلزم رذيلهء حرص و بخل و مخلّ به امر ديانت و صلاح نفس و عرض و بدن و منافى حقوق اهل و عيال و آن‌ها كه واجب النفقه اويند نباشد خرج نكنند . و مخارج را مقابل بلكه كمتر از مداخل قرار دهند . و چيزهايى كه موجب خرج و بلا مداخل است يا آن‌كه مداخل او كمتر از مخارج او است ، از قبيل خانه و املاك و حيوانى كه دخل و خرج آن‌ها با يكديگر مقابل نمىشود ، نگاه ندارند . و متاعى كه غالب مردمان ، راغب در آن نيستند ، نخرند . و عمل خود در آن مصروف ندارند . و ذخيره از براى خود نگاه دارند . و در آن ، اختلاف نوع اموال را مطلوب دانند تا آن‌كه اگر از حوادث و نكبات دنيا چيزى به يك نوع از آن‌ها رخ دهد هرآينه به واسطهء بقاى نوع ديگر ، پشتى و سبب قوّت قلبى كه غالب مردمان بدون آن ندارند از براى او بوده باشد ؛ مثل آن‌كه بعضى از اموال را نقدينه و بعضى را امتعه و بعضى را املاك و بعضى را چرنده و امثال اين‌ها قرار دهند . و اين عمل ، منافى آثار عقل معيشتى نيست ، بلكه از لوازم آن است . و از اين‌جا است كه جناب امام جعفر صادق عليه السّلام فرمودند كه « اتخذ عقدة او ضيعة فانّ الرجل اذا نزلت به النازلة او المصيبة فذكر ان وراء ظهره ما يقيم عياله كان اسخى لنفسه » « 2 » ، يعنى بگير و قرار بده از براى خودت دكانى يا ملك و زمينى ، پس به درستى كه اين‌كس هرگاه كه نازل شد به او نازله و مصيبتى ، يعنى مرگ ، پس متذكر شد اين‌كه در عقب سر او بعد از او چيزى مىباشد كه عيال او را نفقه دهد و نگاه دارد ، هرآينه بهترين جود به نفس خود

--> ( 1 ) . تنكابنى ، قصص العلماء ، ص 145 . ( 2 ) . اصول كافى ، ج 5 ، ص 92 ، باب شراء العقارات و بيعها ، ح 5 .