مشترى در مذمت آن ننمايد ، و قسم نخورند ، و غش و تدليس ننمايد ، « 1 » و دروغ نگويد . « 2 » و اقدام بر متاع از جهت ترغيب نمودن مشترى را بر آن ننمايد . و اقالهء مقيل بكند . « 3 » و در بازار به ذكر خدا مشغول شود و غافل نباشد . « 4 » و در وقت داخل شدن در بازار و وقت معامله نمودن ، طلب خير و بركت از خداوند بنمايد . « 5 » و با همه‌كس سهل البيع و سهل الشراء و سهل الاستيفاء باشد . « 6 » و در همه حال ، رعايت نفس و دين و آخرت خود را بنمايد و تكسب نمودن خود را براى تحصيل دين و آخرت قرار بدهد ، « 7 » نه اين‌كه دين و آخرت را در آن مصروف دارد . و به طريق كلى ، آن است كه در همهء اوقات و احوال بخواهد براى غير خود آن‌چه را كه براى خود مىخواهد ؛ و دين و آخرت خود را مقدم بر دنياى خود بدارد ؛ و استعمال ورع و تقوا و ساير شروط و حدودى كه در شريعت به خصوص هر عملى وارد شده است به كار ببرد ؛ و اقل مرتبه ، اجتناب نمودن از حرام است كه آن را در عرف عام ورع مطلق يا ورع تائبين و عادلين گويند ؛ و بعد از آن ، احتراز نمودن از شبهه است كه عبارت است از مالى كه مظنون الحرمة است و آن را تقوا يا اول مرتبهء تقوا و ورع صالحين گويند . و در حديث است كه « من اخذ بالشبهات ارتكب المحرمات و هلك من حيث لا يعلم » « 8 » . و « دع ما يريبك الى مالا يريبك » « 9 » . و بعد از آن ، احتراز نمودن از حلالى است كه شايد منجر به حرام بشود و آن را صدق تقوا و تقواى متقين گويند . و از اين‌جا است كه در حديث نبوى است كه

--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 5 ، ص 150 و 151 ، باب آداب التجارة ، ح 2 و ص 153 ، همين باب ، ح 18 . ( 2 ) . مكارم الاخلاق ، ج 1 ، ص 243 ، رقم 720 . ( 3 ) . ر . ك : وسائل ، ج 17 ، ص 385 به بعد ، باب 3 من ابواب التجارة . ( 4 ) . همان ، ص 409 ، باب 19 من ابواب التجارة . ( 5 ) . همان ، ص 406 ، باب 18 من ابواب التجارة . ( 6 ) . التهذيب ، ج 7 ، ص 18 ، ح 79 ؛ در تهذيب حديث اين‌چنين است : « بارك اللّه على سهل البيع سهل الشراء سهل القضاء سهل الاقتضاء » ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 122 ، رقم 525 و خصال ، ج 1 ، ص 197 و 198 ، باب الاربعه ، ح 6 . ( 7 ) . ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 17 ، ص 29 ، باب 6 من ابواب مقدمات التجارة . ( 8 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 68 ، رقم 10 ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 6 ، رقم 18 ؛ التهذيب ، ج 6 ، ص 302 ، رقم 845 و طبرسى ، احتجاج ، ج 2 ، ص 262 ، رقم 232 . ( 9 ) . عوالي اللئالى ، ج 3 ، ص 330 ، رقم 214 .