مؤلف مجهول
10
تحفه ( در اخلاق و سياست ) ( فارسى )
اگر انصاف ملك اصناف [ 6 پ ] خلايق را شامل و محتوى باشد و نهال رياض مملكت از شآبيب معدلت شاداب و مرتوى ؛ ديدهء روزگار بلقاى مبارك طلعت ميمون دولت او مقرور گردد و دل دوران ببقاى ايام حشمت او مسرور ، اراذل در عهد او ماليده و افاضل در زمان او باليده باشند ، اوابد موائد سعادات دنيا و شوارد فوايد آخرت بدستيارى معدلت و پاىمردى مرحمت اقتناص كند و ملك ملك ببخت و تخت او اهتزاز نمايد . و اگر طريق ستم سپرد و بدين دو روزه زينت دنيا مغرور گردد ، وزر و و بال حاصل كند و از نكال تبعات خالى نماند ؛ ضعفاى رعايا و ستمرسيدگان برايا را سزد كه درين حال اعتصام بحبل متين صبر كند ، تا ثواب ذخيره نهند . و خواجهء كاينات عليه افضل الصّلوات فرمود كه : « عدل ساعة خير من عبادة ستين سنة » يكساعت بوظايف عدل قيام نمودن فاضلتر از اقامت مراسم شصت ساله عبادت است ، چرا كه يكى از نتايج معدلت سلطان امن است . و چون صبح امن از مشرق عدل و نصفت طالع شد و دامن ظلام شب ظلم دريد ، زهاد و عبّاد بفراغ خاطر روى بطاعت و عبادت و اوراد و اذكار آرند ؛ معابد و مساجد [ 7 ر ] معمور و ماهول گردد ، و ملّت ملّت افروخته و ديدهء جوارح فتن دوخته ماند . فوايد عوايد و دعت رعيت روزگار همايون ملك عادل را ذخيرهء اسنى و عتيده اهنى باشد . و فايدهء عبادت عابد بر نفس او مقصورست و به ديگرى سرايت نكند . و مادام كه منافع والى بر خلق متوالى باشد ، امداد نعم بر وى مترادف گردد . و از اينجاست كه چون منافع رسل عموم خلايق را شامل است ، مناقب ايشان از مراتب اطباق برايا بيشتر است . و سلطان عادل در اصلاح احوال خلايق و تقويم اود و تثقيف عوج ايشان ثانى هدات سبل تواند بود . و خواجهء كاينات عليه افضل الصلوات فرمود كه :