و معتمد شب دوشنبه بيست و يكم رجب سنهء تسع و سبعين « 1 » و مأتين طعام شام خورد و بخفت از پس آنكه روز نبيذ خورده ، دمش گرفت و بمرد . بامداد او را مرده يافتند . مدت خلافت او بيست و سه سال بود و عمرش پنجاه سال و پنج ماه . وزير او عبد اللّه بن يحيى بود ، و چون او بمرد وزارت به حسن بن مخلد داد . پس او را معزول كرد و ابو الصقر اسمعيل بن بلبل را وزارت داد . چون از حركات او برنجيد محبوس كرد و اموال او را بستد و در زندانش بكشت ، و احمد بن صالح را وزير كرد . او قريب يك ماه وزير بود [ و ] بمرد . عبيد اللّه بن سليمان بن وهب وزير شد . [ 16 ] - خلافت معتضد كنيت او ابو العباس است ، مادرش كنيزكى بود . در سنهء تسع و سبعين با او بيعت كردند ، [ 136 ر ] و او مردى زيرك و عاقل و فاضل بود و جهانديده . [ چون بخلافت رسيد جهان روى در خرابى « 2 » داشت ] و ثغور مهمل . سعىها بسيار نمود تا ثغور محكم شد ، و اطماع لشكر از رعيّت منقطع كرد ، و با آل على نيكو بود . و در ايام او فتن بسيار اتّفاق افتاد ، و از عدل‌گسترى دقيقه‌اى مهمل نگذاشت . و چون وفات يافت در خزانهء او مال بسيار بود . گويند « 3 » در ماه رمضان شبى معتضد بيدار شد ، از بانگى [ كه ] شنيد پرسيد چه وقت است ؟ گفتند نيمشب است . فرمود تا مؤذن را حاضر كردند و خواست ملامت كردن . مؤذن گفت بانگ بىوقت مرا سببى هست ، اگر امان باشد عرضه دارم . گفت بگو ! گفت چون نماز خفتن بگزاردم تا قدرى

--> ( 1 ) - ص : عشرين ، تج 191 و طق 227 سبعين . ( 2 ) - ص : جهان‌ديده روى در خزانه ( تج 194 ) . ( 3 ) - سياست‌نامه ص 40 .