به چشم كوته اغيار درنمىآيد * چنان كه چشمه خورشيد در ديدهء خفاش « 1 » * * * از كبر مدار هيچ در سر هوسى * كز كبر به جايى نرسد هيچ كسى چون زلف بتان شكستگى عادت كن * تا صيد كنى هزار دل در نفسى « 2 » * * * نه هركه زاد جامش پرنوش كند * خود را ز شراب كبر مدهوش كند بد عهد بود كه يار درويشى را * در روز توانگرى فراموش كند « 3 » فى العقل و التّحدّب و الحمق قال النّبىّ صلعم [ صلى اللّه عليه و آله و سلم ] : أوّل ما خلق اللّه تعالى العقل « 4 » ، فقال [ تعالى ] : أقبل ، فأقبل ، ثمّ قال [ تعالى ] له : أدبر ، فأدبر ، ثمّ قال [ تعالى ] : بعزّتى و جلالى ما خلقت خلقا أكرم علىّ منك ، بك أؤاخذ و بك أعطى و * 549 * بك أثيب و بك أعاقب « 5 » . و أوصى [ النّبىّ ] صلعم أمير المؤمنين عليه السّلام فقال [ ص ] : يا علىّ ! إذا تقرّب النّاس على اللّه بأنواع البّر و التّقوى فتقرّب أنت بأنواع العقل تسبقهم « 6 » . فقال « 7 » [ النّبىّ ] صلعم : لموت ألف عابد أيسر عند اللّه تعالى من موت رجل عاقل عقل عن اللّه تعالى حلاله و حرامه ، و إن لم يكن يزيد على الفريضة . سئل رسول اللّه صلعم : ما غاية العقل يا رسول اللّه ؟ قال [ ص ] : إنّ العقل لا غاية

--> ( 1 ) ر . ك : كليات سعدى ، تصحيح فروغى ، مواعظ ص 1101 با اختلاف . ( 2 ) با بررسى اجمالى دو بيت فوق در كليات سعدى ، تصحيح فروغى ، وجود نداشت . ( 3 ) ر . ك : كليات سعدى ، تصحيح فروغى ، رباعيات ص 1080 . ( 4 ) بحار الانوار 1 / 97 ح 8 . ( 5 ) بحار الانوار 1 / 96 ح 3 ، 1 / 92 ح 13 . ( 6 ) مشكاة الانوار ص 251 فصل 2 . ( 7 ) كذا ، بهتر « و قال » مىباشد .