شمس الدين محمد كوسج

مقدمه 74

برزونامه ( بخش كهن ) ( فارسى )

( ظاهرا از قرن 13 ) ، ناقص از آخر ، نستعليق هندى . در اين دست‌نويس دو بخش برزونامه بدون تفكيك از يكديگر در چهار ستون و در هر صفحه بين 36 تا 48 بيت كتابت شده و مصور است . داستان برزو با بيت‌هايى از قسمت اخير رستم و سهراب آغاز مىشود و تا ميانهء برگ 32 ادامه مىيابد و از اين پس برزونامهء جديد شروع مىشود . از بيت‌هاى پايانى منظومه آشكار است كه نسخه ناتمام مانده است : دليران يونان و گردان روم * ز مرز زرانداب و هرمرزوبوم سه صف بركشيدند پيش سپاه * به هر صف ستاده يكى پادشاه كجا پيش‌رو بود عنقاى عاد * كه كردى هميشه ز پيكار ياد شميلاس يك سو به مانند گرگ * صف آراست با سركشان سترگ كاتب اساس اين دست‌نويس با وقوف بر اينكه حوادث برزونامه بايد در عصر كيكاووس اتفاق افتاده باشد نه در عصر كيخسرو ، كوشيده است تا با تصرف در متن همه جا كيخسرو را به كيكاووس يا كاوس‌كى تغيير دهد . امّا در ميانهء داستان دست از تصرف برداشته است و ناگهان در حوادث بعدى كيخسرو جاى كيكاووس را مىگيرد . دست‌نويس از اموال آنكتيل دوپرون بوده است . نسخه‌بردار شخصى بسيار كم‌سواد بوده و بسيارى از كلمات را نقاشى كرده است . ده‌ها تصوير دربارهء وقايع برزونامه در جاىجاى متن الصاق كرده‌اند . بعضى تصاوير روى متن را پوشانيده و در قرائت اخلال مىكند . در رسم خط آن نكتهء قابل ذكرى نيست جز آنكه حرف ( گ ) را ( ك ) مىنويسد . 4 . نسخهء م كه به شمارهء 13493 و شمارهء ثبت 86522 در كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى نگهدارى مىشود ، 72 برگ دارد و از آخر ناقص است . به خط نستعليق شكسته ظاهرا در قرن 12 كتابت شده و از چند قسمت زير تشكيل شده است : 1 . از برگ 1 ب تا 6 ب روايتى از داستان ببر بيان است در 403 بيت كه با بيت زير آغاز :