چون بيان‌سنجيها كه براى هنر مطلوب است كرده شد بيان‌سنجيهايى نيز كنيم كه جهت حسن هيأت و خوبى در كار است . پس محسّنات اين صورت و اين نوع آنكه كوچك‌سر و كم‌گوشت ، چانه استخوان ، خانهء چشم‌بزرگ ، خنجرگوش ، استخوان ميان گوشها بزرگ ، پيشانى پهن و كشيده ، سوراخ بينى فراخ ، تنك‌موى و تنك پوست ، لب زير از لب بالا بزرگتر ، گردن دراز ، بن گردن قوى و پهن ، قلاده‌گاه باريك ، سرون‌گرد پيچيده ، ران باريك ، بن دم و در كفل پنهان ، سياه‌خايه ، سياه‌مژه ، سياه‌سم و بلند - مناسب الاعضا باشد . ليكن جوهر اسپ و استر به سه وصف از اوصاف و سه قرينه از قراين معلوم گردد : تندى ، و خودروى ، و زورمندى - و صفات ديگر مستلزم اين سه صفت . پس چون مراتب صفات مخفيّه و ظاهره از بد و نيك و حسن اشكالشان گفته شد مراتب الوان هريك را نيز بيان كنيم ، چه هررنگى قرينهء وصفى و مستلزم خاصّيّتى . پس بهترين رنگها كميت خرماگون است كه سرگوش و يال و دم و سر زانو و سم او سياه باشد . اين موصوف زوردار و بردبار و متحمّل گرما و سرما و دلير باشد ، و خاصّيّت ديگر اگر در حالت حرب ضربى و زخمى خورد چون خون بر اعضاى او روان گردد پيدا نباشد و سبب دليرى دشمن و معارض نگردد . چرده و كرنگ و سبز خنگ در مراتب چنانند كه در ذكر .