حاجتمند و لايق خواهنده است برآر ، و رعايت و مراقبت حال هركس به قدر شرف و نياز او به جاى آر . نه دنى را رعايتى كنى لايق به حال شريف و شريف را مراقبتى مناسب به حال دنى . زيرا كه كرم بايد كه از قبيل « وضع الشّىء على محله » على بابى كلمهء عربى « 1 » بود و الّا بخيل متلف بسيار ، همچون جماعتى كه هر سال مبلغهاى كثير حاصل دارند و از جهات اموال به دستشان درمىآيد و مجموع به مالايعنى و خيالات وهمى و هواى نفس صرف مىكنند و هيچ به هيچ مستحقّ نمىدهند ، « وضع الاحسان فى غير محلّه ظلم » . حكما گفته‌اند اى بسا كس [ كه ] اعمال اسخيا از ايشان صادر گردد و از جملهء بخيلان باشند ، چون جماعتى كه بذل مال كنند بسبب تمتّع از شهوات و طلب ترفّع جاه و تقرّب پادشاه ، يا ايثار كنند از جهت دفع ضرر از نفس و مال و عرض خويش ، يا بذل نمايند بر جماعتى كه به استحقاق موسوم نباشند چون اعونه و اهل شرّ و جمعى كه از متعلّقات هوى و هوس باشند . پس سبب بذل اموال در امثال اين اغراض و صدور اعمال اسخيا از ايشان آن بود كه بعضى به طبيعت هوى و هوس و شهوات و لاف زدن و ريا مبتلى باشند و بعضى به طبيعت ناموس و توهّم ترفّع جاه . پس سخى آن كس بود كه ايثار و بذل او بىشايبهء اين اغراض بود ، بلكه ميل او به اين صفت حميده به سبب آن بود كه سخاوت صفتى است محمود و از لذّات جميل و صفات مرضيّه‌اى است ، و او را ملاحظهء نفع غير بالعرض و به قصد ثانى بود لا بالذّات و به قصد اولى . پس بايد كه درين معنى مراتب نگاه دارد .

--> ( 1 ) - كذا ، عبارت نامفهوم است و امكان افتادگى دارد .