شجاع

297

أنيس الناس ( فارسى )

پس بايد كه مطلقا زبان خويش بسته دارى و در افشاء اسرار خاموشى بر تكلّم مقدّم دانى ، و تا سخنى نپرسند نگويى ، و بر تقدير سؤال اختيار خويش نگاه دارى ، و بر مقتضى حال سايل جواب دهى ، و ببينى كه كه مىپرسد و چه مىگويى . با مردم عاليقدر و زيرك سخن مغلق و معبّر به عبارات لطيف بايد گفت ، و با اشخاص دنى و كودن بر خلاف مذكور . پس لايق فهم هركس سخن گوى به تخصيص در امورى كه متعلّق به اسرار باشد . بلكه با ادنى و كودن تا توان متكلّم نبايد شد و سؤال او را نيز جواب نبايد گفت و سخن خويش را بىقدر نبايد ساخت ، و اگرچه اى بسا سرّ و امانت كه عند الضّروره با بعضى مشورت بايد نمود . پس به قدر تحمّل و مقدار تمكّن هركس اسرار و ما فى الضّمير خويش بايد گفت ، و درين حال رعايت بلاغت نموده مقتضى مقام را مرعى بايد داشت . و زيرك متمكّن را با بىعقل متهتّك مساوى نبايد ساخت . چه ارشاد متمكّن سبب وصول مقاصد ، و افساد متهتّك موجب حصول مفاسد . و اگر زيرك و متمكّن نيابى اولى و انسب آنكه با متهتّك نگويى و از او مشورت نجويى . مثنوى سخن تا نپرسند لب بسته دار * گهر نشكنى تيشه آهسته دار