شجاع

138

أنيس الناس ( فارسى )

حكيمى را پرسيدند قوّت خرد به چه باشد ؟ گفت به استعمال حكمت . شرط ديگر آنكه در تجارت و بازرگانى طريق عقل معاش و كدخدايى و طرز انتعاش كسب و خانه‌دارى و ترتيب حوائج نيكو به جاى آر ، و در حفظ اين صورت تقصير روا مدار . چه بزرگترين تجارتى رعايت اين معنى است : و از شرايط ارتكاب بر آن و از وظائف اسباب آن آنكه آنچه ترا در سالى از حوائج و محتاج اليه ضرورى دربايست باشد از هرجنس دوچند ضرورت در زمان كاسدى و رخص اشترا نمايى و چون آن اجناس اشترا نموده‌اى مذخّر گردانيده رواج يابد و عالى گردد آن زيادتى را باز فروشى تا آنچه به خرج كرده باشى و صرف گشته باشد از مكسب و فايدهء آن زيادتى بود و معاشت به رايگان گذشته باشد . و هيچ گناهى در آن نه ، بلكه موجب بركت و استقامت حال و سبب جمعيّت و حسن مآل . و اين صورت از جملهء كفايت تجارت و داخل بخل و خسّت نه . شرط ديگر چون در مال خويش و مايهء تجارت خللى و تزلزلى بينى دخل خويش را زيادت گردان . و اگر زيادتى دخل ميسّر نگردد خرج را كم ساز . و بايد كه هرچه اشترا نمايى در ايّام كاسدى بود و هرچه بيع كنى در زمان روايى . شرط ديگر آنكه هرگاه كه قماش و اجناس را مشترى متعدّد گردد و به سود و