جلايرى و شاه شجاع مظفّرى نيز آمده است . امّا نسبت به سلطان محمّد جلايرى نفرت داشته و هجوها و طنزهاى زيادى در ديوان او از اين سلطان متظاهر به ديندارى ، ولى متعصّب و سخت‌كش ، آمده است . دربارهء اين اشخاص ، در رسالهء منفرده‌يى به تفصيل بحث شده است « 1 » . اشعار جدّى عبيد موسوم به كلّيّات عبيد زاكانى ، در سال 1321 ه . ش . در تهران طبع شده است . اغلب رسائل طنزآميز و انتقادى او نيز به نام منتخب اللطائف به سال 1303 ه . ق . ظاهرا توسّط ميرزا حبيب اصفهانى ( وفات ، 1311 ه . ق . ) در استانبول بطبع رسيده است . كتابى هم به عربى جمع‌آورى كرده كه نام آن نوادر الامثال است و حاوى نكته‌سنجيهاى ادبى ، اخلاقى و فلسفى است و امثال و حكم لطيفى در آن گرد آورده است ، و آن را به نام علاء الدّين محمّد خراسانى وزير نوشته است . رسائل انتقادى و هزل‌آميز ديگرى به اسامى ريش‌نامه ، صد پند ، رسالهء ده فصل معروف به تعريفات ، رسالهء دلگشا ، مجموعهء داستانهاى پارسى و تازى ، فالنامهء بروج ، و فال‌نامهء وحوش و طيور ، قصيدهء انتقادى و بسيار مشهور موش و گربه ، مثنوىيى به نام عشّاق‌نامه به شيوهء نظامى گنجوى دارد . امّا بىترديد بهترين كتاب عبيد اخلاق الاشراف نام دارد ، كه از عميق‌ترين رساله‌هاى فارسى است و همان‌طور كه از لحاظ معنى در زبان فارسى بىنظير است و هيچ نويسنده‌يى در هيچ دوره‌يى از تاريخ ايران نظير آن را ننوشته است ، از نظر لفظى نيز شاهكارى از فصاحت و شيرين بيانى است . دربارهء اين آثار ، در شمارهء دوم بحثى مفصل‌تر خواهد آمد . در كتاب حاضر ، اين رساله با شرح و توضيح آمده است . در اين رساله عبيد اخلاق اشراف زمان خود را بررسى كرده و گذشته از اين كه تسلّط عميق خود را در مباحث دينى ، فلسفى ، اخلاقى و سياسى ثابت كرده ، شيوهء طنزآميز بديعى به كار برده است كه خواننده در آغاز مىپندارد عبيد با رفتار و گفتار و كردار بزرگان زمانهء خويش موافق و دمساز است ، امّا وقتى دقيق مىشود و در مطالعهء

--> ( 1 ) . على اصغر حلبى ، عبيد زاكانى : شرح احوال ، آثار و انديشه‌هاى او ، تهران ، انتشارات طرح نو .