السيد عبد الكريم بن طاووس ( مترجم : مجلسي )
17
فرحة الغري ( فارسي )
كتابدوستى و رويكرد به گردآورى كتاب و توجّه به آن ، از شاخصههاى خاندان طاوس است و بويژه سيّد رضى الدّين علىّ بن طاوس در اين زمينه حائز امتيازات ويژه مىباشد . آميختگى فوق العادهء زندگى اين خاندان با كتاب و كتابخانه ، از خود ردّ آشكارى در آثار ايشان بر جاى نهاده است ؛ چنان كه در آثار سيّد رضى الدّين على بن طاوس به نام و نشان مآخذ فراوانى باز مىخوريم ، از شيعه و سنّى ، كه وى با پشتكارى شگفتآور و كمنظير به نقل از آنها مىپردازد و نظام پربار و بىبديلى از ارجاعات را در دنياى قديم به جا مىگذارد . او وقتى به كتاب خاصّى ارجاع مىدهد ، چندان در ذكر جايگاه مطلب گشاده دستى مىكند كه پندارى مراجعه كنندگان به كتابخانهء شخصى غنىّ خويش را در نظر دارد ؛ به طورى كه گاه شماره و نشان جلد و كراسه و برگ و حتّى پشت و روى آن را خاطر نشان مىنمايد . در مواردى از اين هم فراتر مىرود و به ذكر شمارهء سطور مىپردازد . « 9 » آشنايان به تراث مىدانند كه اين شيوهء ارجاع در دنياى قديم كم مانند بوده است . كلبرگ يادآور شده است كه يحيى بن الحسن ابن البطريق ( درگذشته به سال 600 يا شعبان 606 ه . ق . ) چنين روشى داشته و ابن طاوس از او تأثير بسيار پذيرفته است . چه ، سه تن از شاگردان او ( يعنى ابو الحسن علىّ بن يحيى الخياط ، محمّد بن عبد الله بن زهرة الحلبى و فخار بن معد الموسوى ) از شيوخ ابن طاوس بودهاند . « 10 » در فرحة الغرى سيّد عبد الكريم هم سايه اى از آن شيوهء ارجاع سختكوشانه هست و مىتوان احتمال داد كه او در اين شيوه از عمّ بزرگوارش ، سيّد رضى الدّين ، متأثّر باشد . سيّد عبد الكريم گشاده دستانه مآخذ و منابع خود را به خواننده مىشناساند و گاه حتى از تاريخ كتابت نسخهء مورد استفاده اش يا ويژگيهاى ديگر آن كه براى خوانندهء اهل فضل جاذبه و اهمّيّت دارد ، سخن مىگويد . در اينجا نام شمارى از آثار مذكور در متن عربى فرحة الغرى را - كه در حقيقت شالودهء كتابشناختى اثر را تشكيل مىدهند - مىآوريم ( و جاى ذكر آنها را در چاپ نجف يا طبع محقّق قم كه به ترتيب با رمزهاى « ن » و « ق » شناخته خواهند شد ، ياد مىكنيم ) : ، كتاب الأحجار از جالينوس ( ق ، ص 116 ) .
--> « 9 » سنج : كتابخانهء ابن طاوس ، ص 140 و 141 . « 10 » نگر : همان ، ص 141 .