مشورت بىنياز بود . اين نظر سفيان ثورى است . نهم : آن‌كه سپاهيان خود را بر آن حقوق الهى كه او مقرر كرده و بر آن حدودى كه امر كرده است بدارد ، تا نه كسى از آنان از دين خدا تجاوز كند و نه كسى حقى را پايمال كند ؛ چه ، آن‌كس كه در راه خدا پيكار مىكند بيش از هركس ديگر سزامند آن است كه به احكام الهى پايبند باشد و حلال و حرام او را از هم جدا بدارد و رعايت كند . حارث بن نبهان ، از ابان بن عثمان ، از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله نقل كرده است كه فرمود : « سپاهيان خود را از تباهى بازداريد ؛ چه ، هيچ سپاهى تباه نشد مگر اين‌كه خداوند ترس را در دل‌هايشان افكند . سپاهيان خود را از چپاول نهى كنيد ؛ چه ، هيچ سپاهى چپاول نكرد مگر اين‌كه خداوند گريزپايى را بر آنان مسلط ساخت . سپاهيان خود را از زنا باز بداريد ؛ چه ، هيچ سپاهى زنا نكرد مگر اين‌كه خداوند مرگ چهارپايان را بر آنان چيره ساخت » « 1 » . ابو درداء نيز گفته است : اى مردم ، پيش از جهاد رفتن كارهاى شايسته انجام دهيد ؛ چه اين كه به اعمالتان با شما پيكار كنند . دهم : آن‌كه به هيچ يك از سپاهيان خود اجازه ندهد به دادوستد يا كشت و زرع مشغول شود ؛ چرا كه اهتمام به اين چيزها او را از پايدارى در جهاد و ايستادگى در برابر دشمن بازمىدارد . از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله روايت شده است كه فرمود : « من به عنوان عامل واداشتن و مايهء مهربانى برانگيخته شده‌ام و نه تاجر برانگيخته شده‌ام و نه كشاورز . زنهار كه تاجران و كشاورزان بدترين كسان اين امتند ، مگر كسى كه نگران دين خويش باشد » « 2 » . همچنين از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله روايت شده است كه فرمود : « يكى از پيامبران الهى روانه پيكار شد و گفت : « نه مردى كه خانه‌اى بنا كرده و اين

--> ( 1 ) . « انهوا جيوشكم عن الفساد فانه ما فسد جيش قط الا قذف اللّه فى قلوبهم الرعب و انهوا جيوشكم عن الغلول فانه ما قل جيش قط الا سلط اللّه عليهم الرجلة و انهوا جيوشكم عن الزنا فانه مازنا جيش قط الا سلط اللّه عليهم الموتان » . ( 2 ) . « بعثت مرغمة و مرحمة و لم ابعث تاجرا و لا زارعا و ان شرهذه الامة التجار و الزراع الا من شح على دينه » . روايت را به اين عبارت در منابع نيافتم . آنچه يافته‌ام دو روايت با اندكى اختلاف است : ابن عدى اين روايت را چنين نقل مىكند : « ان اللّه بعثنى ملحمة و مرحمة و لم يبعثنى تاجرا و لا زارعا و ان شرار الناس يوم القيامة التجار و الزارعون الامن شح على دينه » . بنگريد به : ابن عدى ، الكامل ، ج 3 ، ص 312 . همين روايت را با تفاوتى ، مناوى نيز آورده است . بنگريد به : مناوى ، فيض القدير ، ج 3 ، ص 204 و 205 . اما روايت ديلمى از ابن عباس چنين است : « بعثت مرحمة منورة و لم ابعث تاجرا و لا زارعا الا و انما شرار هذه الامة التجارين و الزراعين الامن شح على نفسه دينه » . بنگريد به : ديلمى ، الفردوس ، ج 2 ، ص 12 ، ش 2096 - م .