علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )
91
آيين حكمرانى ( فارسى )
اختلاف كردهاند : يكى از نظريهها در اينباره آن است كه ، يادشدگان تنها در صورتى به قتل مىرسند كه وارد جنگ شوند ؛ چرا كه اين گروه بهسان زنان و كودكان موضوع آتشبس هستند . نظريهء دوم نيز در اينباره آن است كه يادشدگان به قتل مىرسند ، هرچند وارد پيكار نشده باشند ؛ زيرا آنان چه بسا مشورتى به طايفهء خود دهند كه از جنگ هم براى مسلمانان زيانبارتر است . در جنگ با هوازن - نبرد حنين - دريد بن صمه كه عمرش از صد سال گذشته بود به قتل رسيد ، درحالىكه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله او را مىديد و با كشتن او مخالفتى نكرد . او آنگاه كه كشته شد مىگفت : به آنان سفارش كردم كه به كوه و دره پناه برند ، اما آنها تنها در ظهر ديگر روز راه درست را فهميدند . آن هنگام كه مرا نافرمانى كردند ، من خود از آنان بودم و مىديدم كه آنان گمراهند و من هم راه نيافتهام « 1 » . كشتن زنان و كودكان ، در جنگ و در غير جنگ ، جايز نيست مگر اينكه به پيكار دست يازيده باشند ؛ چرا كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله از كشتن يادشدگان نهى فرمود . او ، همچنين ، از كشتن خدمتگزاران و بردگان بازداشت . اما اگر زنان و كودكان وارد جنگ شوند ، با آنان پيكار مىشود و تا زمانى كه در حال پيكار باشند كشته مىشوند ، ولى چنانچه به نبرد پشت كنند كشته نمىشوند . چنانچه مشركان زنان و كودكان خويش را سپر سازند از كشتن زنان و كودكان پرهيز مىشود ، ولى اگر هيچ راهى براى كشتن آن مشركان جز به كشتن اين زنان و كودكان نباشد اين كار نيز جايز است . چنانچه مشركان اسيران مسلمان را سپر سازند و براى كشتن آنان راهى جز كشتن اين اسيران نباشد ، قتل اسيران جايز نيست . اما اگر خوددارى از كشتن اين اسيران بدان بينجامد كه مشركان مسلمانان را محاصره كنند ، مسلمانان از هر راه ممكن براى رها شدن از خطر اين مشركان استفاده مىكنند و در عين حال از اينكه مسلمانى را از ميان آنان كه در دست كفار اسيرند ، عمدا بكشند دورى مىگزينند . اگر هم از آنان كسى كشته شود قاتل وى چنانچه
--> ( 1 ) . دو بيت است از بحر طويل امرتهم امرى بمنعرج اللوى * فلم يستبينوا الرشد الا ضحى الغد فلما عصونى كنت منهم و قد ارى * غوايتهم و اننى غير مهتد ابيات را بنگريد در : طبرى ، تاريخ الامم و الملوك ، ج 3 ، ص 116 ؛ ابن كثير ، البداية و النهايه ، ج 7 ، ص 287 - م .