علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

46

آيين حكمرانى ( فارسى )

زيرا بيمارىاى است كم‌دوام و زودگذر ، چنان‌كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله نيز در بيمارى خود از هوش رفت « 1 » . نوع دوم در بردارندهء چيزهايى چون ديوانگى و عقل برگشتگى است كه به‌طور نسبى همواره با شخص هست و اميد از ميان رفتنش وجود ندارد . اين نيز خود بر دو گونه است : گونهء نخست آن‌كه پيوسته و هميشه هست و هيچ لحظه‌اى بهبودى در آن رخ نمىدهد . اين گونه هم مانع انعقاد امامت است و هم مانع ادامهء آن ، و از همين روى اگر چنين عارضه‌اى بروز كند پس از حصول اطمينان و يقين نسبت به آن ، امامت هم باطل مىشود . گونهء دوم آن‌كه زمان‌هايى از بهبود رخ مىدهد و در آن زمان‌ها شخص به حالت سلامت باز مىگردد . در مورد اين‌گونه بايد در وضع نگريست : اگر زمان عقل برگشتگى ، از زمان برخوردارى از سلامت عقل بيشتر باشد اين حالت هم مانع انعقاد امامت و هم مانع استمرار آن است و با رخ دادنش شخص از امامت مىافتد . اما اگر زمان سلامت از زمان عقل برگشتگى بيشتر باشد اين حالت مانع انعقاد امامت هست ، ولى در اين‌باره كه آيا مانع استمرار يافتن نيز هست اختلاف شده است ؛ برخى گفته‌اند : اين عارضه همان‌گونه كه مانع انعقاد امامت است ، مانع استمرار آن نيز هست ؛ زيرا استمرار اين حالت در شخص موجب مىشود در تدبيرى كه شايسته اين مقام است اختلال رخ دهد . برخى هم گفته‌اند : اين حالت هرچند مانع انعقاد امامت است ، اما مانع استمرار آن نيست ؛ زيرا شرط انعقاد امامت برخوردارى از سلامت كامل است ، درحالىكه شرط خروج از امامت بروز نقص تام است . [ 2 ] - از كف رفتن بينايى هم مانع عقد امامت و هم مانع استمرار آن است و از اين روى اگر رخ دهد به سبب آن امامت باطل مىشود ؛ زيرا هنگامى كه از ميان رفتن بينايى ولايت قضاء را ابطال كند و مانع جواز شهادت شود ، به حكم اولويت مانع صحت امامت خواهد بود . اما شب‌كورى نه مانع عقد امامت است و نه مانع استمرار آن ؛ زيرا اين عارضه‌اى است كه در زمان آسايش بروز مىكند و بعد هم از ميان مىرود . دربارهء ضعف بينايى نيز چنانچه در حدى باشد كه هنوز شخص مىتواند افراد را بشناسد مانع امامت نيست ، ولى چنانچه به اندازه‌اى

--> ( 1 ) . بنگريد به : ابن حبان ، صحيح ابن حبان ، ج 5 ، ص 485 ، ش 2118 ، ص 494 ، ش 2124 ، ص 495 ، ش 2125 ، و ج 14 ، ص 555 ، ش 6591 ؛ هيثمى ، موارد الظمآن ، ج 1 ، ص 109 ؛ همو ، مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 37 ؛ كنانى ، مصباح الزجاجه ، ج 1 ، ص 146 ؛ نسائى ، السنن الكبرى ، ج 4 ، ص 260 ، ش 7104 و ص 263 ، ش 7119 و ج 6 ، ص 269 ، ش 10936 ؛ همو ، عمل اليوم و الليله ، ج 1 ، ص 590 ، ش 1097 ؛ ابن ماجه ، سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 390 ، ش 1234 ؛ ابن ابى شيبه ، مصنف ابن ابى شيبه ، ج 2 ، ص 118 ، ش 7167 ؛ ابن ابى عاصم ، الآحاد و المثانى ، ج 3 ، ص 12 ، ش 1299 ؛ زيلعى ، نصب الرايه ، ج 2 ، ص 48 - م .