دلال ، حسنى ، برقه ، اعواف و مشربه داشت « 1 » و پس از اسلام آوردن وصيت كرد آن‌ها را به پيامبر دهند . او در همان نبرد احد ، در كنار پيامبر صلّى اللّه عليه و إله جنگيد تا كشته شد - خدايش رحمت كناد . [ 2 ] وقف دوم اراضى آن حضرت از اموال بنى نضير در مدينه است . اين اراضى نخستين اراضى « فىء » هستند كه خداوند از آن پيامبر صلّى اللّه عليه و إله ساخت . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله از ريختن خون يهوديان خوددارى ورزيد و آنان را از اين سرزمين بيرون راند ، با اين وصف كه به آن‌ها اجازه داد آن اندازه از وسايل خود را كه بربار شترانشان جاى مىگيرد - به استثناى سلاح - بردارند . آنان نيز بدان اندازه كه شترانشان مىكشيدند از اموال خويش برداشتند و روانهء خيبر و شام شدند . بدين‌ترتيب سرزمين آنان به عنوان « خالصهء » پيامبر در اختيار آن حضرت قرار گرفت ، مگر املاك يامين بن عمير و ابو سعد بن وهب كه پيش از چيرگى مسلمانان بر اين قوم اسلام آورده بودند و مسلمانيشان همهء اموال آنان را مصونيت بخشيد . به هر روى ، پس از ترك مدينه از سوى بنى نضير ، پيامبر صلّى اللّه عليه و إله دارايىهاى آنان را - به استثناى املاك و اراضى - در ميان مهاجران قسمت كرد و از ميان انصار تنها به سهل بن حنيف و ابو دجانه سماك بن خراشه كه از تهيدستى خويش سخن به ميان آورده بودند سهمى داد . اما اراضى را براى خويش نگه داشت و اين اراضى از اوقاف او بود ، هرجا مىخواست از آن‌ها استفاده مىكرد و خرجى همسران خويش را از آن‌ها مىپرداخت . بعدها عمر رضى اللّه عنه اين اراضى را به عباس رضى اللّه عنه على عليه السّلام سپرد تا به مصرف درآمدهاى آن بپردازند . [ 3 - 5 ] وقف‌هاى سوم ، چهارم و پنجم سه دژ از دژهاى خيبر است . خيبر مشتمل بر هشت دژ بود : ناعم ، قموص ، شق ، نطاة ، كتيبه ، وطيح ، سلالم و دژ صعب بن معاذ . از اين ميان ، نخستين دژى كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فتح كرد دژ ناعم بود و همان‌جا بود كه محمود بن مسلمه - برادر محمد بن مسلمه - كشته شد . دژ دوم قموص بود كه پيش از فتح به ابن ابى الحقيق تعلق داشت . از ميان اسيران همين دژ ، پيامبر خدا صفية دختر حيى بن اخطب را براى خويش برگزيد . او نزد كنانة بن ربيع بن ابى الحقيق بود . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله او را [ پس از اسير شدن ] آزاد كرد ، همين آزادى را مهر او قرار داد و با اين مهر با او پيمان همسرى بست . پس از اين دژ ، دژ صعب بن معاذ فتح شد كه بزرگ‌ترين دژ خيبر بود و بيش از همه دارايى ، خوراكى و دام داشت . سپس به ترتيب دژهاى شق ، نطاة ، و كتيبه به تصرف درآمدند . اين دژهاى ششگانه به زور گشوده شدند . اما

--> ( 1 ) . در برخى از نسخه‌هاى چاپى منبت ، مبيت ، حسنى ، جسنى و مسربه آمده است - م .