علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )

263

آيين حكمرانى ( فارسى )

باب دوازدهم توزيع فىء و غنايم اموال فىء و غنايم عبارت از آن چيزهايى است كه از مشركان به مسلمانان برسد يا مشركان سبب وصول آن باشند . اين دو نوع از اموال با يكديگر تفاوت‌هايى دارند و در عين حال با اموال زكات نيز در چهار نكته تفاوت مىيابند : نخست آن‌كه زكات از مسلمانان و به هدف پاك ساختن ايشان ستانده مىشود ، در حالى كه فىء و غنيمت از كافران و به عنوان انتقام ستانده مىشود . دوم آن‌كه موارد مصرف زكات منصوص هستند و پيشوايان فقهى حق ندارند در اين زمينه اجتهاد كنند ، درحالىكه مصرف بخشى از اموال فىء و غنايم به اجتهاد پيشوايان بستگى دارد . سوم آن‌كه جايز است صاحبان اموالى كه مشمول زكات قرار مىگيرند خود مستقلا دست به كار توزيع زكات مال خويش در ميان مستحقان شوند ، درحالىكه كسانىكه فىء و غنيمت از اموالشان ستانده مىشود حق ندارند خود مستقلا به توزيع اين غنيمت ميان مستحقان بپردازند تا زمانى كه كسى از زمامداران مجتهد بدين كار دست يازد . چهارم آن‌كه مصرف اين اموال - چنان‌كه شرح خواهيم كرد - با همديگر متفاوت است . اما خود « فىء » و « غنيمت » نيز در دو نكته با يكديگر همانندى و در دو نكته ديگر تفاوت دارند : همانندى فىء و غنيمت نخست در آن است كه هر دوى اين مال‌ها به سبب كفر كسان از