آنچه در اين ديوان است رزق آن‌ها را در اختيارشان مىگذارد و دربارهء كسرى پرداخت‌هايى كه از اين پيش در برخورد با آنان به وقوع پيوسته و يا در مواردى كه مقررى آنان اساسا پرداخت نشده است بررسى مىكند . چنانچه كارگزاران مبالغى از مقررى آنان را از آن خويش كرده باشند اين مبالغ را از ايشان باز مىستاند و چنانچه آنان مبالغى را كه از مقررى يادشدگان كسر كرده‌اند براى خود بر نداشته باشند اين مبالغ را از بيت المال بديشان مىپردازد . يكى از متوليان سپاهيان به مأمون نوشت كه لشكريان از هم پراكنده و به چپاول روى آورده‌اند . مأمون در پاسخ او نوشت : اگر عدالت مىورزيدى آنان از هم نمىپراكندند و اگر حقشان را كامل مىگزاردى به چپاول دست نمىيازيدند . پس آن گمارده را بر كنار كرد و مقررى سپاهيان را نيز برايشان به‌طور كامل برقرار ساخت . رديف پنجم : بازگرداندن اموال غصب شده . اين اموال خود بر دو گونه است : گونهء نخست عبارت است از غصب‌هاى حكومتى ؛ يعنى آنچه كارگزاران ستمگر با توسل به زور به تصرف درآورده‌اند . از اين قبيل است املاك و اراضىاى كه اين‌گونه كارگزاران يا از سر علاقه به آن‌ها و يا از سر ستم و تجاوز به حقوق صاحبانشان در اختيار خويش گرفته‌اند . اگر متولى رسيدگى به مظالم در جريان بازرسىهاى خود به چنين مواردى پى ببرد ، پيش از آن‌كه در اين‌باره نزد او شكايت آورند به بازگرداندن اين اموال به صاحبانشان فرمان مىدهد ، ولى چنانچه چنين مواردى را خود كشف نكند هرگونه اقدام در اين‌باره متوقف بر شكايت مالكان است . در صورت طرح چنين شكايت‌هايى جايز است كه متولى به ديوان حكومتى رجوع كند و آن را مبنا قرار دهد ؛ اگر در ديوان گزارشى در خصوص تحويل املاك مورد ادعا به مالكانى كه اكنون مدعىاند ، وجود داشته باشد بر پايهء همين گزارش عمل نموده ، دستور بازگرداندن آن‌ها را به اين مالكان صادر مىكند . او در چنين مواردى نيازمند بينه‌اى نيست كه در اين‌باره گواهى دهد و همان كه در ديوان ثبت شده است بسنده مىكند . آورده‌اند كه روزى عمر بن عبد العزيز روانهء نماز شد . اتفاقا مردى از يمن به او برخورد و شكايتى بر زبان آورد و گفت : ستمديدگان سرگشته را به آستانهء خويش مىخوانيد ؛ اينك ستمديده‌اى دور افتاده از خانه و كاشانه خود به درگاهت آمده است . « 1 »

--> ( 1 ) . بيتى است از بحر بسيط : تدعون حيران مظلوما ببابكم * فقد اتاك بعيد الدار مظلوم -