پنهان ساخته است و آواز مىخواند . « 1 » اين كارى است كه هرچند تدبير مردم آنان را در روزگار جاهليت به انجامش كشانده ، اما با حضور پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله در آن و نيز آنچه در تأييد و تثبيت آن فرمود به حكمى شرعى و مصداقى از سيره عملى نبوى بدل گشت . فصل [ : تعيين روزى براى رسيدگى به مظالم ] هرگاه كسىكه عهده‌دار رسيدگى به مظالم مىشود ، بخواهد كار خويش را آغاز كند ، بايد روزى خاص را به اين كار اختصاص دهد تا در آن روز ستمديدگان آهنگ او كنند و شاكيان به نزد وى آيند و او خود نيز بتواند ديگر روزها را در كار سياست و تدبير امور كه به دو واگذار شده است صرف كند . البته ، اين قاعده شامل كسانىكه اختصاص كارشان رسيدگى به مظالم است نمىشود و آنان در هر روز بدين كار مىپردازند . نكتهء ديگر آن‌كه متولى رسيدگى به مظالم بايد به سادگى در دسترس مردم باشد و ياران و اطرافيانى پاك داشته باشد . مجلس رسيدگى به مظالم با حضور پنج گروه كه هيچ بىنيازى از آن‌ها امكانپذير نگردد و بىحضور آنان رسيدگى سامان نيابد ، كامل مىشود : گروه نخست پاسبانان و دستياران هستند كه به هدف جلب قدرتمندان و گوشمالى دادن به جسارت‌ورزان به كار گرفته مىشوند . گروه دوم قاضيان و داوران هستند تا حقوقى كه نزد آن‌ها ثابت است از ايشان استعلام گردد و آنچه در مجلس قضاوت آنان ميان طرف‌هاى نزاع مىگذرد يا پيشتر گذشته است روشن باشد . گروه سوم فقيهان هستند تا در آنچه مشكل افتاده به آنان رجوع شود و در آنچه دچار ابهام و پيچيدگى است از آن‌ها پرسش شود . گروه چهارم كاتبانند تا آنچه را ميان طرف‌هاى دعاوى مىگذرد و نيز حقوق و احكامى را كه له يا عليه كسان مقرر مىگردد ثبت كنند . گروه پنجم گواهانند تا متولى مظالم ايشان را بر حق و حكمى كه بدان الزام كرده و صادر

--> ( 1 ) . دو بيت است از بحر عروضى بسيط : تيم بن مرة ان سألت و هاشما * و زهرة الغير فى دار ابن جدعان متحالفين على النّدى ما غرّدت * ورقاء فى فنن من جذع كتمان ابيات را بنگريد در : فاكهى ، اخبار مكه ، ج 3 ، ص 318 - م .