علي بن محمد البغدادي الماوردي ( مترجم : حسين صابرى )
123
آيين حكمرانى ( فارسى )
چهارم آنكه پيكارگرانى كه در نبرد مرتدان ، اموالى را به چنگ آوردهاند مالك اين غنايم نمىشوند ، درحالىكه مالك آنچه در پيكار با اهل حرب به چنگ آورند مىشوند . اما ابو حنيفه گفته است : با ارتداد مردمان يك سرزمين ، سرزمينشان دار الحرب مىشود و از همين روى به بردگى و اسيرى گرفته مىشوند و اموالشان به غنيمت درمىآيد و اراضى آنان نيز در شمار اموال عمومى مسلمانان قرار مىگيرد . از ديدگاه ابو حنيفه ، مرتدان همانند عربهاى بتپرستند . تفاوت دار الرده با دار الاسلام نيز در چهار چيز است : نخست : وجوب پيكار با مرتدان ، خواه رو به ميدان جنگ آورده باشند و خواه به جنگ پشت كرده باشند ، درست همانند آنچه با مشركان رواست . دوم : مباح بودن كنيزانشان ، خواه خود به اسارت درآمده باشند و خواه از تن دادن به اسارت سرباز زده باشند . سوم : تبديل شدن اموال مرتدان به اموال عمومى متعلق به همه مسلمانان . چهارم : بطلان پيوندهاى زناشويى ميان مرتدان و همسرانشان پس از سپرى شدن دورهء عده ، هرچند كه هر دو باهم از دين برگشته باشند . اما ابو حنيفه گفته است : عقد نكاح تنها در صورتى كه يكى از طرفها از دين برگشته باشند باطل مىشود و با ارتداد هر دوى آنان باطل نمىشود . هركس دربارهء او دعوى ارتداد شود و او خود آن را انكار كند سخن وى بىآنكه به سوگند ملزم باشد ، پذيرفته مىشود . اما چنانچه بينهاى بر ضدّ او وجود داشته باشد تنها به انكار ، مسلمان تلقى نخواهد شد ، مگر زمانى كه گواهى به خدا و پيامبر صلّى اللّه عليه و إله را بر زبان آورد . اگر طايفهاى به عنوان انكار حاكم عادل از پرداخت زكات به او خوددارى ورزند ، به واسطهء همين انكار ، مرتد هستند و احكام مرتدان بر آنان جارى مىشود . اما چنانچه با پذيرش وجوب زكات از پرداخت آن سرباز زنند از مسلمانان سركش و مخالف هستند و بر اينكه از پرداخت زكات خوددارى مىورزند با آنان پيكار مىشود . اما ابو حنيفه گفته است : با آنان پيكار نمىشود . اين در حالى است كه ابو بكر با كسانىكه از پرداخت زكات خوددارى مىورزيدند ، با آنكه به اسلام پايبند بودند پيكار كرد تا آنكه گفتند : به خداوند سوگند ، ما پس از ايمان آوردن به كفر نگراييدهايم و تنها نسبت به دارايىهاى خويش زفتى كردهايم . در اين هنگام عمر گفت : با آنكه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرموده است : « فرمان دارم كه با مردم بجنگم تا