أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
551
آثار الباقيه ( فارسى )
هنعه - دو ستاره درخشندهاى هستند در كاهشكشان كه ميان جوزاء و راس - التوء مين مىباشند و فاصله اين دو به اندازه يك تازيانه است و يكى از اين دو را زر ( بكسر زاء و تشديد را ) و ديگرى را ميسان نامند و هر دو در پاى توأم تالى مىباشند . هقعه بگفته زجاج از هنعت الشئى مشتق است كه چون چيزى را برگردانى و قسمتى از آن را بر قسمت ديگر تا كنى آنوقت گفته مىشود هنعت الشئى گويا هريك از اين دو كوكب بسوى ديگرى منعطف شده و برخى همچنين گفتهاند كه به قياس بستاره سومى بسوى ايشان كه از ميان آنها بر كنار است و اين دو را مثل گردن خم شده گردانيده ، گفته شده . اعراب پنداشتهاند هنعه با شش ستارهء ديگر كمان جوزاء هستند كه اسد با اين كمان تير مىاندازد . ذراع - اين هم دو ستاره است و فاصله اين دو باندازهء يك ذراع است يكى از اين دو شعراى غميصاء است يعنى رمصاء كه شعراى شامى باشد و اين ذراع نزد عرب ذراع مبسوط است و اما ذراع مقبوض اسد آن است كه يكى از كواكب آن شعراى عبور است كه شعراى يمانى باشد ولى نزد علماى نجوم ذراع گسترده اسد رأس التوء مين است و ذراع مقبوضهء اسد از ستارگان كلب متقدم است و تازيان را در اين مطلب اختلافات بسيارى است و در وجه تسميه اين كواكب اخبار خرافى بسيار گفته شده و غميصاء در سال هزار و سيصد اسكندرى ده روز كه از تموز بگذرد طلوع مىكند و عبور كه شعراى يمانى است بيست و سه شب كه از تموز بگذرد طالع مىگردد . نثره - موضعى است كه ميان دهان اسد و منخرين آن است و اين منزل را اعراب لهات نيز گويند و نثره دو ستاره است كه ميان آن دو لطخهاى سحابى است و اين دو ستاره از صورت سرطان است . طرف - مقصود اعراب از طرف چشم اسد است و طرف هم دو ستاره است كه يكى از اين دو به صورت اسد نزديك است و ثانى از كواكب خارجهء از صورت سرطان