أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

549

آثار الباقيه ( فارسى )

به زمين است بزرگتر مىشود چنان كه در كتب مناظر نوشته‌اند « 1 » . نيز در بعد ميان دو ستاره بايد از شمال بجنوب گرفته شود و بسا اتفاق مىافتد كه چون اين دو كوكب بافق رسيدند بايد بعد آنها را از مشرق به مغرب گرفت و يا تقريبا با يكى ديگر از دواير ارتفاع و سبب تقريبى بودن اين است كه كرات را از قائم بودن در معدل النهار ميل موجود است . اشراط را نطح نيز مىگويند زيرا شرطان بر سر دو شاخ حمل واقع شده‌اند و احكام اين منزله بنابر وجه اول براى برج حمل لازم است و بكواكبى كه ببرج حمل ناميده مىشود تعلق ندارد . بطين - و آن سه ستاره است كه در آخر بطن حمل واقع شده‌اند به هيئت مثلثى متساوى الاضلاع و بطين تصغير بطن است چه ، باضافه ببطن حوت اين كلمه را تازيان تصغير نموده‌اند . ثريا - شش ستاره است و بگرد هم جمع آمده‌اند و بخوشه انگور خيلى شباهت دارد « 2 » و تازيان مىگويند كه ثريا دنبه برج بره است و اين سخن پسنديده نيست زيرا پروين بر كوهان ثور واقع است و ثريا تصغير ثروى است و اصل آن از ثروت است كه به معناى اجتماع و كثرت عدد باشد . برخى از اعراب مىگويند ثريا را از اين سبب به اين اسم خواندند كه بارانى كه به نوء آن مىآيد توليد ثروت مىكند و ثريا را عرب ، النجم مىگويند و آنچه را كه بطلميوس از كواكب پروين ذكر كرده است چهار ستاره است زيرا جز اين چهار را او رصد نكرده بود چه ، در نگاه با چشم ميان آن خيلى تنگ است و هنگامى كه اين منزله زير شعاع برود كه نزد اعراب چهل روز است بدترين اوقات سال است و از همه ازمنه سال ، و با در آنوقت بيشتر است . اسدى مىگويد ثريا طلوع نكرد و نوء ننمود مگر اينكه مرضى با آن بود

--> ( 1 ) - اختلاف منظر در منظومه شمسى است امروزه هم ثوابت نوعا اختلاف منظر ندارند . ( 2 ) - عقد ثريا بر تاكش آويخته ( گلستان ) .