أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

536

آثار الباقيه ( فارسى )

ابيطالب درآورد و دههء اول اين ماه را ايام معلومات و حرم گويند و مىگويند آن ده روزى كه خداوند وعده خود را با موسى اتمام نمود همين ده روز است چنان كه مىگويد : « وَ واعَدْنا مُوسى ثَلاثِينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ » و مقصود از سى شب شبهاى ماه ذى القعده و مقصود از ده روز همين دههء مذكور است و روز هشتم اين ماه را ترويه مىنامند . جمعى مىگويند كه وجه اين نام‌گذارى آن است كه آب را از مكه بر روايا كه شتران آبكش باشند حمل مىكردند و نيز گفته‌اند كه چشمهء زمزم را در اين روز خداوند براى اسماعيل بيرون آورد و او از اين آب آشاميد تا آنكه سير شد و نيز گفته‌اند كه خداوند به موسى در اين روز در كوه طور تجلى فرمود چنان كه در قصه موسى ذكر شده و روز نهم اين ماه را عرفه گويند كه در عرفات روز حج اكبر است و از اين جهت اين روز را عرفات مىنامند كه مردمى كه براى قضاى مناسك حج در كعبه گرد مىآيند يكديگر را مىشناسند و در اين روز خداوند ابراهيم را خلعت خلت بپوشانيد و اين روز را يوم العفو نيز مىنامند و روز دهم اين ماه عيد اضحى است كه قربانيها و هدى را در اين روز مىكشند و آخرين روز حج همين روز است و در اين روز اسماعيل را خداوند بيك قوچ فديه گرفت و نيز مىگويند كه همين روز خداوند صراط را براى حساب و قضاوت در اعمال بيافريد و روز يازدهم اين ماه يوم القر است زيرا مردم در اين روز در منى استقرار مىجويند و در روز دوازدهم يوم النفر است و ايام تشريق روز يازدهم و سيزدهم و دوازدهم است و از اين جهت اين سه روز را ايام تشريق نامند كه اعراب مىگويند اشرق ثبير كيما نغير . ابن اعرابى مىگويد وجه تسميه آن است كه هدى را نمىكشند تا آنكه آفتاب طلوع كند و اين همان روزهايى است كه خداوند فرموده وَ اذْكُرُوا اللَّهَ فِي