أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
485
آثار الباقيه ( فارسى )
ساخته و اين عالم يهودى بر اين گمان بوده كه همواره بايد عدد دوازده را بر سالهاى ناقصه اسكندر افزود و مجموع را نوزده نوزده طرح كرد و باقى را در جيجل قمر در سطر طول داخل كرد و علامت آغاز سال كه تشرين اول است در عرض جدول قرار مىگيرد و دو انگشت را از طول و عرض جدول حركت آورد بهرجا رسيدند اول صوم آنجاست و اگر با خط سياه نوشته شده از شباط است و اگر قرمز رنگ باشد از آذار است و اگر سال كبيسه باشد و اول صوم . با خط قرمز نگاشته شده باشد آن را كنار مىنهيم و بر علامت آغاز سال عدد يك را مىافزاييم و كار اول را تكرار مىكنيم با همه صحت عمل ، عالم مزبور دچار اين سهو شده كه نيازى به تغيير عمل نداريم و اگر با خط قرمز باشد و بر علامت سال عدد يك را مىافزاييم و عمل پيشين را با آن تكرار كنيم درصورتىكه دفعه دوم باز مواجه با رنگ قرمز شويم پس به مطلوب دست يافتهايم و اگر با خط سياه باشد بايد بر اول روزه عدد يك را افزود و مطلوب بدست مىآيد و با آنچه در خرانيقون است موافق خواهد بود و آن جدول كه ساخته اين است . در پيش بيان كردم كه خرانيقون مبنى بر فصحى است كه اين قوم استخراج كردهاند و اگر صوم اوسط بر اقتضاى فصح يهود استخراج گردد اول حد آن روز بيست و نهم كانون آخر خواهد بود و اسباب و عامل آن با صوم معدل خلاف آنچه مىشود كه نصارى گويند و ما بر مذهب يهود نيز اين عمل را استخراج كرديم تا ناظر در اين كتاب عينا آنچه را ما يافتهايم به بيند . از اينجاست كه فصح براى صوم مؤخر در ششمين هفته است نه اخير و راه عمل به گفته ما آنست كه بايد سالهاى ناقصه اسكندر را گرفت و در دو جا قرار داد و يك كدام را بيست و هشت بيست و هشت طرح كرد آنچه ماند براى دور شمسى است و از آنچه در مكان ديگر قرار دادهايم همواره عدد دوازده را كم كنيم و نوزده نوزده طرح كنيم آنچه ماند براى دور قمر است و هريك از باقيماندهها را در جدول