أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

471

آثار الباقيه ( فارسى )

هفته از آن متاخر خواهد بود و چون عيد فصح به غايت تاخر خود برسد فطر هم در غايت تاخر خود در روز بيست و پنجم نيسان خواهد بود . از اينجاست كه روزهايى كه فطر ايشان در آن پيش و پس مىرود سى و پنج روز است و بدين سبب آغاز صوم هم بتوازى با آن در همين ايام جلو و عقب ميرود و اول اين روزها دوم شباط است و آخر آن روز هشتم آذار است كه در نتيجه منتهاى دررى ميان آغاز صوم و فصح چهل و نه روز است و كمترين بعد و دورى اين دو چهل و دو روز . ميان استقبال فصح و اجتماع آذار در سنهء بسيط و اجتماع آثار ثانى در سنهء عبور چهل و چهار روز و هفت ساعت و ده يك ساعت است پس اين اجتماع همواره ميان اول بعد اصغر و اول بعد اعظم جاى دارد و نزديك به آغاز صوم واقع مىشود و به اين طريق بايد اول ماه روزه را بدست آورد كه به اجتماعى كه در ماه شباط روى مىدهد نظر كنيم و ببينيم كه كدامين دوشنبه از شنبه‌هاى قبل و بعد آن به آن نزديك است پس اگر در حد روزه كه از دوم شباط تا هفتم آذار است واقع شود آن دوشنبه روزه اول روزه است و اگر در اين حد نباشد اين اجتماع اهمال مىشود و با اجتماع دوم كه پس از آن است عمل مذكور را انجام مىدهند و از اين كار اول صوم را بدست مىآورند . فصح چنان كه در پيش گفتيم اگر به منتهاى تقدم خود برسد به بيست و يكم آذار خواهد رسيد و چون استقبال در آذار روى دهد و با روز شنبه مصادف گردد سال بسيط خواهد بود و اجتماعى كه معتبر است پس از گذشتن چهار روز از شباط است و آن دوشنبه‌اى كه بر آن متقدم است به آن نزديكتر خواهد بود و اگر سال بسيط نباشد اول سال است و روز اول روزه و اگر هم بسيط باشد روزه دوم شباط مىشود كه باز در حد صوم واقع است و نخستين روز روزه