أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

9

آثار الباقيه ( فارسى )

وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ ) و آيه ديگر ( يُكَوِّرُ اللَّيْلَ عَلَى النَّهارِ وَ يُكَوِّرُ النَّهارَ عَلَى اللَّيْلِ ) همين است كه گفته شد « 1 » . اگر دشمنان ما اين مسائل را ندانند يا آنكه خود را به نادانى بزنند از قبول اين يك مسئله چاره نخواهند داشت كه نصف النهار اول شش ساعت است و نصف النهار ديگر هم شش ساعت و نمىتوانند در قبول اين مسئله تجاهل و تعامى نمايند چه ، خبرى كه در ذكر فضيلت اشخاصى است كه به نماز آدينه ميروند بسيار شايع است و در آن خبر فضيلت اشخاصى را كه در شش ساعتى كه از آغاز روز است تا هنگام ظهر به نماز مىروند به تفاوت ذكر شده « 2 » و اين خبر بر ساعات زمانى معوج معقول خواهد بود نه بر ساعات مستوى كه آن را ساعات معتدله نيز ميگويند « 3 » و اگر ما با ايشان در اين دعوى مسامحه كنيم واجب مىآيد كه شب و روز وقتى كه آفتاب به دو نقطه‌ى انقلاب شتوى رسد باهم مساوى گردد و اين هم در پاره‌اى از مواضع

--> ( 1 ) - يعنى قدرى از شب را خداوند داخل روز مىكند و بالعكس پاره‌اى از روز را داخل در شب مينمايد و معناى آيه دوم اين است شب را بروز مىپيچد و روز را بر شب . ( 2 ) - هركس كه در روز آدينه ساعت اول براى نماز آن روز عازم شود مثل اينست كه يك شتر قربانى كرده و در ساعت دوم اين است كه يك گاو به قربانگاه برده و در ساعت سوم چنان است كه يك قوچ قربانى نموده و در ساعت چهارم مثل اين است كه مرغى قربانى كرده و در پنجمين ساعت مثل اين است كه گنجشكى قربانى كرده در ساعت ششم مثل اين است كه با يك تخم‌مرغ به خداوند تقرب پيدا كرده و اين خبر را در كتابهاى فقه شيعه حتى در صلات جواهر نيافتم و از كتب فقه اهل سنت نقل كردم . ( 3 ) - ساعات شبانه‌روز را دو قسم تقسيم كرده‌اند يكى ساعت مستوى و ديگرى ساعت معوج و مقصود از ساعات مستوى آن است كه مطابق روز و شب باشد يعنى اگر روز يا شب از دوازده ساعت زيادتر است ساعت مستوى هم همينطور باشد ولى ساعت معوج آن است كه روز و شب را بهر اندازه‌اى كه باشند به دوازده قسمت كنند و در خط استوا همواره ساعت معوج و مستوى يكى است چون در خط استوا دائره‌ى افق مدارها را با زواياى قائمه دو نيم متساوى مىكند و قوس ليل و قوس نهار در آنجا مساوى است سخن در اينست كه مقصود از ساعتى كه در روايت است ساعات معوج است كه همواره از صبح تا ظهر شش ساعت است .