أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
442
آثار الباقيه ( فارسى )
و فقط شنبهها را تا روز يكشنبهاى كه پهلوى آن است به عقب مىاندازند و اين كار را دحى گويند و در روز شنبه هيچ كارى انجام نمىدهند حتى اينكه بچههاى خود را در اين روز ختنه نمىكنند و عمل شنبه را براى روز بعدى مىگذارند و حال آنكه ربنها بر خلاف اين عقيدهاند . درباره بطلان كارها در روز شنبه چيزهايى ذكر كردهاند كه شگفتانگيز است چنان كه در قرآن مجيد نقل شده « إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَ يَوْمَ لا يَسْبِتُونَ لا تَأْتِيهِمْ » وجيهانى در كتاب مسالك و ممالك نقل مىكند بليناس كه در قسمت خاور مدينه طبريه و سرچشمه رود اردن از آنجاست در اين رود آسيابهايى است كه روز شنبه مىايستد و چون آب آن فرو ميرود گندم را آرد نمىكند تا آنكه روز سبت بگذرد . من از براى اين گفتار در علوم طبيعى علتى نمىدانم چه ، مدار اين امر بر هفته است و اگر بر سالها بود به شعاع آفتاب و جرم آن تعليل مىكرديم ، و يا آنكه اگر مدار قصه مذكور بر ماهها بود بفروغ قمر و جرم ماه تعليل مىگشت چنان كه حكايت كردهاند كه در بلاد يونانيان قربانگاهى بود كه بواسطه اجتماع شعاعهاى منعكس خورشيد كه در جاى خاصى از مذبح جمع مىشد در يكروز معلوم از روز - هاى سال قربانيها را مىسوزاند . عقيده يك طايفه يهود كه هيچ عيدى در شريعت موسى نيست جز روز شنبه ابو عيسى وراق در كتاب مقالات مىگويد : كه طايفه اليانيه كه يكى از طوايف يهود هستند هيچ عيد را معتبر نمىدانند به اين گمان كه جز از راه وحى به پيامبر نمىشود از اعياد آگاهى يافت و تنها روز شنبه را عيد ميگيرند . جدولى را كه مشاهده مىكنيد جدول تعليل است و اعيادى را كه گفته شد شامل مىگردد و علت محال بودن آغاز سال را در سه روز هفته ، كه روز آفتاب و دو ستاره آن باشد ، بيان مىكند و هر كجا كه قرمز نوشته شده دليل بر محال بودن