أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
405
آثار الباقيه ( فارسى )
از دريا ميترسند . در روز بيست و سوم اين ماه نزد قبطيان باد جنوب و باران است و در اين روز در دير ايوب بازارى به پا ميگردد و ابو يحيى بن كناسه ميگويد كه چهل روز ثريا زير شعاع آفتاب غايب است و چون طلوع كرد بازار مذكور به پا ميگردد و اهل شام براى شتابى كه در كارهاى مربوطه خود دارند هفت روز زودتر اين بازار را به پا ميكنند و هفتاد روز پس از اين بازار بازار بصرى را برپا مينمايند و بقيام اين اسواق كالاهاى مردم آن نواحى به فروش ميرسد و در بيست و چهارم بسا اتفاق مىافتد كه بگفته قاللس و مطروذورس تگرگ بيايد و نزد ذيموقريطس نوء است و باد جنوب و يا باد نزديك به آن و نزد قبطيان باران مىآيد و فرات در اين روز مد و كشش مىيابد و در بيست و پنجم بنابر قول اوذكسس و قبط باران است و در بيست و ششم به رأى قاسر باران خواهد آمد و نزد قبطيان رياحى متعدد است و در بيست و هشتم نزد قبط باد است و نزد اوذكسس باران و سنان گواهى ميدهد كه مطابق تجارب او باران خواهد آمد و به گمان جمعى در اين روز باد جنوب ميوزد و رودخانهها و نهرها آبش زياد مىشود . سبب زياد و كم شدن آب رودخانهها و قنوات و چشمهسارها زياد شدن آبها در جميع اوديه و انهار بيك حالت نيست بلكه اختلاف بزرگى باهم دارد چنان كه جيحون هنگامى آبش زياد مىشود كه دجله و فرات و غيره رو بكمى گذارد و علت اين است كه هر رودخانهاى كه منبع آن در نواحى سردسير باشد آب آن در تابستان زيادتر و در زمستان كمتر است زيرا بيشتر آبهاى اصلى آن از چشمهسارها جمع ميگردد و رطوبتهايى كه در كوههايى كه اين رودخانهها از آن بيرون ميآيد و يا از آنجا ميگذرد سبب زيادت و نقصان آب اين رودخانهها مىگردد و علت زيادت اين است كه رطوبت و برفها و شبنمهاى محل عبور اين رودخانهها آب مىشود و در آن ميريزد و سبب نقصان اين است كه آب اين رودخانهها در زمين فروميرود و پوشيده نيست كه رطوبات نامبرده در اول