أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
392
آثار الباقيه ( فارسى )
كه بخار اول زمين را گرم مىنمايد و دومى آب و سومى درختان را و نيز گفتهاند كه جمرات ايامى است كه منازل قمر و يا پارهاى از آن طلوع مينمايد و يرخى از اهل دقايق گفتهاند كه جمرات غايت و منتهاى برودت در فصل زمستان است و چون اوايل سرما و گرما معلوم است كه با يكديگر در بلاد مختلف اختلاف مييابد برخى از اهل تعسف و تكلف از قدما در خوارزم چنين پنداشتند كه جمره اول در بيست و يكم شباط ساقط مىشود و جمرهء دوم يك هفته پس از اول و جمرهء سوم دو هفته پس از جمرهء دوم در بيست و دوم نكباى سردى شروع بوزيدن مىكند و بنا بقول قاللبس و فيلفس در اين روز چلچلهها ظاهر مىشوند چون چلچلهها ظاهر گشتند باران ميآيد و چهار روز نزد اوذكسس و قونون و قاللبس و فيلفس باد نكباء ميوزد . در روز بيست و چهارم باد شمال سردى و باد دبور بنابراى ابرخس ميوزد و نزد قبطيان با بادهاى ديگر نكباء ميوزد و نزد ذيموقريطس اين ايام داراى هواهاى مختلفى است در روز بيست و پنجم نزد قاسر و ذوسيثاوس هواء سردى است و در بيست و ششم و بيست و هفتم چيزى ذكر ننمودهاند و در بيست و هشتم نزد ابرخس باد شمال سردى است و ايام عجوز در اين ماه است و آغاز آن روز بيست و ششم اين ماه است و آن هفت روز متوالى است و چون سال كبيسه باشد چهار روز از آن در شباط است و سه روز در آذار و اگر كبيسه نباشد چهار روز آن از آذار و سه روز از شباط و ايام عجوز را نزد عرب نامهايى است روز اول آن صن است كه شدت سرما در اين روز است و دوم صنبر است و صنبر آن است كه اشياء را مانند صنبره مىگذارد يعنى يك چيز بريده شده و گاهى نون آن را زايد مىدانند چنان كه در جمع بلصوص بلنصى مىگويند و روز سوم و بر است زيرا اين روز آثار اين ايام را مىبرد و چهارم روز آمر است يعنى مردم را بترس از خود امر مىكند و پنجم موتمر است يعنى باذيت مردم مشاوره مىكند و روز ششم معلل نام دارد يعنى مردم را فريب مىدهد كه مقدار كمى از سرماى خود كاسته است و روز هفتم مطفئى الجمر نام دارد و سرماى اين روز از ديگر روزها سختتر و در اين روز آتش خاموش مىشود و نيز اين روز را مكفئى