أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

324

آثار الباقيه ( فارسى )

خاص در اين فصول داشتند كه برحسب فصول چهارگانه به كار مىبستند و چون كبيسه اهمال شد اوقات آنها بهم خورد . برخى از اين ايام مربوط به امور دنيوى است و پاره‌يى مربوط به امور دينى اما امور دنيوى اعياد مقدسى است و روزهايى بزرگ كه پادشاهان و بزرگان دين آنها را وضع كرده تا موجب شادمانى و فرح به وسيله كسب حمد و ثنا و دوستى و دعاى خير مردم شوند و براى توده مردم رسومى قرار دادند كه آنان نيز بتوانند در در چنين سرورى شركت كنند و طاعت و خدمتگزارى خود را نسبت به پادشاهان اظهار كنند و اين عيدها يكى از اسبابى است كه تنگى روزى فقرا را بيك زندگانى فراخ مبدل ميسازد و آرزوهاى نيازمندان را برمىآورد و آنانرا كه نزديك به هلاك رسيده و در گرداب بلا افتاده‌اند رهايى مىبخشد و سنت‌ها و آيين‌هايى براى اين ايام وضع كرده بودند كه به خلف از سلف ارث رسيده بود و بدان تبرك و تيمن مىجستند . اما ايام دينى را دين‌آوران و شارعان آنان از پيشوايان مذهبى و فقيهان و دينداران براى آنان وضع كردند و مقصود از وضع اين ايام و انجام سنن آن نيز مانند مقصود و غايت از وضع روزهاى مربوط به امور دنيوى بود جز اينكه در اين روزها اجر و ثواب اخروى نيز ملحوظ بود . ما آنچه را كه از هر دو نوع در شهور ايشان است در اينجا مىآوريم و به اولين ماه پارسيان آغاز مىكنيم كه فروردين‌ماه است . فروردين‌ماه نخستين روز آن روز نوروز است كه اولين روز سال نو است و نام پارسى آن بيان‌كننده اين معنى است و اين روز با دخول آفتاب به برج سرطان طبق زيجهاى آنان هنگامى كه سالها را كبيسه مىكردند مطابق بود سپس در ايام بهار اين روز پس از تأخير از موضع خود سرگردان شد و در مكانى قرار گرفت كه سال همه اين احوال را از نزول باران و برآمدن شكوفه‌ها و برگ آوردن درختان تا هنگام رسيدن ميوه‌ها