أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
288
آثار الباقيه ( فارسى )
چون آن جناب ديد مردم در آغاز رمضان در شك و اختلاف افتادهاند فرمود : بخداوندى كه محمد را به پيامبرى فرستاد سوگند ياد مىكنم كه محمد از امت خود مفارقت نجست تا اينكه آنچه در دنيا بوده و خواهد شد بما بياموخت و كمترين اين علوم علم روزه است كه در هر سال در چه روزى واقع مىشود و فرمود كه هيچگاه شعبان تمام نمىشود و رمضان هم هيچوقت از سى روز كمتر نمىباشد . اين داعى ستمكار بر چنين سيدى عالم كه افضل اشراف و اعلم امامان است ( صلوات اللّه على ذكرهم ) افتراء زده چه ، امرى را به دو نسبت داده كه در دين جد او نيست و بر ضد آن برهان قائم است و اين امام زاهد و پارسا بالاتر از آن است كه دامنش به گفتههاى امثال اين داعى و به نسبتهاى اسماعيليه آلوده گردد . دو راه براى بدست آوردن روز آغاز سال هجرى كه از كتاب مدخل كبير ابو جعفر خازن نقل شده از براى دانستن علامت محرم دو راه است و ابو جعفر خازن در مدخل كبير كه بعلم نجوم نوشته ذكر كرده : يكى اين است كه از براى هر سى سال تامى كه از هجرت گذشته پنج روز بگيريم و آنچه كه كمتر از سى ماند براى هر ده سالى يك روز و دو سوم روز يعنى شانزده ساعت و آنچه از ده سال كمتر است براى هر پنج سالى از آن بيست ساعت و براى هر سالى تام چهار روز و هشت ساعت و چهار پنجم ساعت و بر مجموع يا اينكه پنج روز بيفزاييم و يا اينكه دو روز از آن كم كنيم و حاصل را هفت هفت طرح كنيم سپس از اين كار روزى كه باقى ماند علامت محرم است . اين كار را كه ابو جعفر خازن پيشنهاد كرده صحيح است و به همان طريقه سابقه كه ذكر شد راجع است و اينكه از ايام و كسور كه براى شماره سالها كنار مىگذاريم علت اين است كه اين كسور باقى همين عدد است كه مبدل بايام شده و هفت هفت طرح گشته و در جدول مصحح اين مطلب آشكار است و از اين جهت به