أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
90
آثار الباقيه ( فارسى )
سواد عراق باشند و سواد عراق را سورستان گويند . من ندانستم كه چرا اين شهور را به نامهاى سريانى نسبت دادهاند با آنكه مردم عراق در اسلام شهور عرب را به كار مىبستند و در جاهليت شهور ايرانيان را و برخى گفتهاند كه سورستان شام است « 1 » و اگر اين گفته صحيح و راست باشد مردم آنجا پيش از اسلام مسيحى بودند كه ميان رأى يهود و رأى روم ميانجى شدهاند ، و نامهاى شهور ايشان از اين قرار است . تشرين قديملا تشرين حراىلا كانون قديملا كانون حراىل شباطكح آذارلا نيسانلا ايرلا حزيرانلا تموزلا آبلا ايلولل شباط را در هر چهار سال يك روز كبيسه مىكردند پس در نتيجه بيست و نه روز مىشد و آنوقت با روميان در سال موافقت مىكردند و اين ماهها خيلى مشهور است بطورى كه مسلمانان اعمال و امور خود را به آنها تقييد مىكنند و ماه قديم را كه ماه اول باشد و حراى را كه ماه آخر باشد تعريب كردند و در آير الفى افزودند و ايار شد زيرا تخفيف ياء اين كلمه بدون الف در لغت عرب بسيار زشت و ناپسند است . ماههاى سال قمرى اما تازيان ماههاى ايشان دوازده ماه است بدين ترتيب : محرم ربيع الاول جمادى الاول رجب رمضان ذو القعده صفر ربيع الاخر جمادى الاخر شعبان شوال ذى الحجه و در علل اسامى اين ماهها سخنها گفته شده مثل اينكه گفتهاند سبب اينكه محرم را محرم ناميدهاند آن است كه از شهرهاى حرام است و علت اينكه دو ربيع را چنين ناميدهاند آن است كه در اين دو ماه شكوفه و غنچه و باران و شبنم زياد
--> ( 1 ) - اين اشتباه از مشابهت سورستان كه مخفف آشورستان و منسوب به آشور با سوريه و سريانى پيش آمده .