مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى

99

تاريخ علماى بلخ ( فارسي )

غزىّ در غزّة هاشم « 1 » از نواحى فلسطين به سال 441 ه . ق . تولد يافت . او در سال 481 ه . ق . براى كسب دانش وارد دمشق شد و به خدمت شيخ نصر مقدسى رسيد و از او كسب فيض كرد . آن‌گاه عازم بغداد شد و دو سال در مدرسهء نظاميّهء بغداد اقامت گزيد و از محضر استادان آن مدرسه بهره‌ها برد و در مدح آنان قصيده‌هايى سرود . همچنين غزىّ از مداحان آل بويه نيز بشمار مىرفت . پس از مدت كوتاهى به كرمان رفت و به خدمت ناصر الدّين مكرّم بن علاء وزير كرمان رسيد و در مدح او قصيده‌اى سرود ، سپس عازم خراسان شد و بسيارى از بزرگان خراسان را ستود . اشعار او در خراسان و كرمان انتشار يافت و تحولات فكرى به‌وجود آورد . سرانجام ، در بلخ سكنا اختيار كرد . غزىّ در سفرى از مرو به بلخ در بين راه به سال 524 ه . ق . درگذشت . جنازهء اين مرد فاضل را به بلخ انتقال دادند و در قلعهء بلخ دفن كردند . « 2 » صاحب منتظم ناصرى مىنويسد : غزىّ در قلعهء بلخ وفات كرد و در همان محل دفن شد . از آثار وى ديوان شعرى به‌جا مانده است كه حاوى پنج هزار بيت مىباشد . از اين ديوان يك نسخه در كتابخانهء دار الكتب مصر ، در بخش كتب ادب به شمارهء 122 و نيز نسخهء ديگرى در كتابخانهء خديو مصر موجود است . « 3 » ابن عماد در شذرات الذهب نقل كرده است : ابراهيم غزىّ به سنّ 83 سالگى در نواحى بلخ درگذشت . « 4 » ابن خلكان ، ابن عماد و ابن جوزى مىنويسند : ابو اسحاق ابراهيم غزىّ در هنگام مرگ مىگفت : اميدوارم كه خداوند مرا به خاطر سه چيز ببخشد : 1 - من از سرزمين و زادگاه امام شافعى هستم ؛ 2 - بيش از هفتاد سال از زندگىام را در راه اسلام صرف

--> ( 1 ) - اين محل را بدان جهت غزّة هاشم مىخوانند كه قبر هاشم جدّ پيامبر خدا در آن محل است ؛ لذا بدين جهت به غزة هاشم بن عبد مناف شهرت يافت . ( 2 ) - مرآة الجنان ، ج 3 ، ص 176 ؛ الوافى بالوفيات ، ج 6 ، ص 51 ؛ المنتظم ، ج 10 ، ص 238 ؛ شذرات الذهب ، ج 6 ، ص 112 . ( 3 ) - الاعلام ، زركلى ، ج 1 ، ص 50 ؛ تاريخ الآداب اللغة العربية ، ج 3 ، ص 28 ؛ معجم المؤلفين ، ج 1 ، ص 57 . ( 4 ) - شذرات الذهب ، ج 6 ، ص 112 .