خلم سفر مىكردند ، ولى جغرافىدانان عرب راه ديگرى را نيز نقل كرده‌اند . آن مسير بر خلاف مسير رود بلخ به طرف بخش علياى آن رود امتداد داشت و ازآنجا به سمت مغرب امتداد پيدا مىكرد تا به جاده‌اى از خلم مىآمد متّصل مىگشت . « 1 » ارتباط بلخ به هندوستان از جلگهء خلم بوده نه از جلگهء بلخاب ، چون راه بلخاب به ويژه در ايّام بهار ، كه رودخانه طغيان مىكرده ، نامطمئن بوده است ، لذا راه خلم را بيشتر ترجيح مىدادند . « 2 » كالاهاى صادراتى بلخ بسيار باارزش بودند ، مانند : طلا و لاجورد . اين كالاهاى گرانبها به ويژه به سرزمين آشور صادر مىشد . از صادرات ديگر بلخ مىتوان از مس ، سرب و ديگر فلزات نام برد . « 3 » صنايع دستى و ابريشم و فراورده‌هاى رنگى نيز از بلخ صادر مىشده است . در كتاب جغرافياى تاريخى بارتولد آمده است : « در قرن 9 ميلادى شهر طالقان به حدّى بزرگ بوده كه در آن شهر دو مسجد جامع وجود داشته است و از اين شهر پارچه‌هاى پشمى صادر مىگشت » . « 4 » مؤلّف حدود العالم و بارتولد مىنويسد : در دوران حكومت آل داود بلخ شهر بازرگانان و باركدهء هندوستان و بسيار آباد و پرنعمت بوده است . « 5 » مؤلّف مرآة البلدان مىگويد : « بلخ يكى از جاهايى بود كه پرورش اسب آن معروف مىباشد . اسبهاى بلخ در بين اسبهاى ساير بلاد تركستان ممتاز بود » . « 6 » اسب از جمله صادرات بلخ نيز بوده است ، ديگر از صادرات بلخ شترهاى دوكوهانه بختى بود اين شترها به قلمرو حكومت آشوريها صادر مىشد . شترهاى بلخ با اندام قوى بر شترهاى عرب برترى داشت ، چون نوع شتران عربى لاغر اندام و كم مقاومت بود . در دورهء حكومت اسلامى نيز شترهاى

--> ( 1 ) - تركستان‌نامه ، ج 1 ، ص 175 . ( 2 ) - تذكره جغرافياى تاريخى ايران ، ص 55 . ( 3 ) - تاريخ بلخ ، ص 69 . ( 4 ) - تذكرهء جغرافياى تاريخى ايران ، ص 88 . ( 5 ) - حدود العالم ، ص 99 ؛ تذكرهء جغرافياى تاريخى ايران ، ص 67 . ( 6 ) - مرآة البلدان ، ج 1 ، ص 317 .