مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى

56

تاريخ علماى بلخ ( فارسي )

انتخاب مىشد ، مانند : جبّا خانه كه محل انبار اسلحه بود . اين محل به دستور حكم بن يوسف بلخى ساخته شد كه به رئيس اسلحه خانه تعلق داشت و به اين نام شهرت يافت . « 1 » بازار سعيدى ، بازارى در بلخ است همچنين بازار عاشق بلخ و بازارهاى ديگر . « 2 » باغهاى بلخ باغ بزرگ ، باغى در بلخ بود كه در عهد غزنويان حكم پارك شهر را داشت . بيهقى در شرح حال امير مسعود مىنويسد : « امير مسعود به روز دوشنبه در سال 422 هجرى به باغ بزرگ بلخ آمد و وثاقها و ديوانها را به آنجا بردند كه نيكو ساخته بودند » . « 3 » ديگر از باغهاى بلخ ، باغ خاص است كه به سلطان امير محمّد برادر امير مسعود غزنوى اختصاص داشت . باغ سلطان از باغهاى معروف بلخ بوده است . كوشك عبد الاعلى ، يكى از باغهاى سلطنتى نزديك بلخ است . بلخيان در قديم به هر بناى بلند كوشك مىگفته‌اند كه در عربى به آن قصر مىگويند . كاخ دروازهء عبد الاعلى در ميان باغ سلطنتى واقع بوده است . صادرات بلخ شهر بلخ از موقعيّت تجارى خوبى برخوردار بوده است . اين شهر در حكم چهار راه شرق و غرب بشمار مىرفت و راههاى بين چين و مديترانه و هند و چين از آن عبور مىكرد . مؤلّف مرآة البلدان نقل كرده است : « بلخ در مسير تجارت هند و آسياى ميانه واقع شده بود . براى رفتن از بخارا به هند و بالعكس ؛ يعنى از هند به بخارا و ساير بلاد ، مانند هرات ، رى و پارس بايد از اين شهر عبور مىكردند » . « 4 » بارتولد نقل كرده است : در مسير تجارت از بلخ به باميان مردم بنا به عادت از طريق

--> ( 1 ) - بلخ در تاريخ و ادب فارسى ، ص 276 . ( 2 ) - پژوهشى در اعلام تاريخى و جغرافيايى تاريخ بيهقى ، ص 203 . ( 3 ) - تاريخ بيهقى ، ص 285 . ( 4 ) - مرآة البلدان ، ج 1 ، ص 316 .